Geschiedenis van de brandweer

Heel vroeger was er geen brandweer. Als er brand was, moest iedereen zelf maar zien dat hij op tijd vluchtte. Om de brand te blussen, mocht je blij zijn met de hulp van je buren.

Rond 6 na Christus, bij de oude Romeinen

Bij de oude Romeinen

Lang geleden, in het oude Rome, bestond er al een soort brandweer. Die heetten de Vigiles.
De Vigiles hadden geen brandslangen zoals wij nu. Ze gebruikten emmers vol water. Die emmers werden gedragen met haken of op de rug van ezels.
Als er brand was, gaven de brandweermannen de emmers met de hand aan elkaar door, in een lange rij, tot het water bij het vuur kwam.
Er ontstond makkelijk brand doordat mensen soms onvoorzichtig waren met vuur. Soms sloeg de bliksem in. Veel gezinnen woonden in huizen die snel in brand konden vliegen: huizen van hout, met rieten daken die met pek waren dichtgemaakt. Ook kookten mensen op open vuur. Zo kon er zomaar een ongeluk gebeuren.

Rond 1300, de Middeleeuwen

Steden maakten regels tegen brand, zoals geen open vuur in houten huizen.
Er waren brandwachten: mensen die ’s nachts door de stad liepen om op te letten.
Ze gebruikten emmers, ladders en haken om brand te blussen.
Iedereen in de stad moest helpen bij brand, want er was nog geen echte brandweer.
Brand was gevaarlijk, omdat huizen van hout en riet waren gemaakt. Ook stonden ze dicht bij elkaar en de straten waren smal. Een brand kon zich dus makkelijk en snel verspreiden. Soms brandde een groot deel van de stad af.

Rond 1521: Vroegmoderne Tijd

Steden kregen strengere regels om brand te voorkomen, bijvoorbeeld huizen van steen en betere schoorstenen.
Er kwamen betere handpompen waardoor mensen gericht water op het vuur konden spuiten.
Gilden (groepen vakmensen zoals timmerlieden) moesten soms meewerken bij brand.
Steeds meer steden begonnen met duidelijke afspraken over wat te doen bij brand.

Rond 1614: Begin 17e eeuw

Sommige steden kregen mensen die speciaal waren aangewezen om brand te blussen. Een soort vroege brandweer.
Er werden nieuwe brandspuiten gemaakt die veel beter werkten dan de oude.
Burgers hadden brandplicht: iedereen moest komen helpen als er brand was.
Door grote branden maakten steden strenge nieuwe regels om brand te voorkomen.

Rond 1700–1800: Eerste brandweerkorpsen

Jan van der Heyden (1637-1712) was de eerste brandweercommandant van een brandweerkorps in Amsterdam. Hij was ook de uitvinder van de vernieuwde brandspuit en kunstenaar. Hij maakte aantekeningen en schetsen van tientallen verschillende branden en hoe deze bestreden werden.
‘Een Vandaag’ maakte in 2020 een mooie uitzending over Jan van der Heyden.
De brandweer maakte gebruik van handpompen en paardenwagens.

1900 - heden

De brandweer is tegenwoordig goed georganiseerd. Brandweermensen werken voor de overheid. Ze hebben een speciale opleiding gedaan en ze oefenen vaak. Tijdens hun werk dragen ze beschermende kleding en een ademluchtmasker om geen rook in te ademen.
De brandweer doet veel meer dan alleen branden blussen. Ze helpen ook bij reddingen, ongelukken en schade door storm. Ook probeert de brandweer branden en ongelukken te voorkomen. Daarnaast helpen ze bij grote noodsituaties en rampen.
Voor al hun werk gebruikt de brandweer verschillende voertuigen. Bijvoorbeeld waterongevallenwagens, hoogwerkers, tankautospuiten en wagens voor hulpverlening.
Alle brandweerwagens hebben een zwaailicht en een sirene, zodat iedereen ze goed kan horen en zien.

Alle 6 foto’s

Brandweermusea in Nederland

Erfgoed Publieke Veiligheid

Korpora, Erfgoed Publieke Veiligheid, beheert al vele jaren de historische collecties van onder meer de brandweer.

Geschiedenis van de brandweer

Bij de oude Romeinen

Rond 1300, de Middeleeuwen

Rond 1521: Vroegmoderne Tijd

Rond 1614: Begin 17e eeuw

Rond 1700–1800: Eerste brandweerkorpsen

1900 - heden

Brandweermusea in Nederland

Erfgoed Publieke Veiligheid

Brandweer Anno Nu

Materieel

Functies en rollen

Regio’s en kazernes