Nu en in de toekomst

Vrijwilligheid

De pieper gaat. Melding woningbrand. Jan vliegt overeind en laat zijn avondeten voor wat het is. Hij springt op de fiets en haast zich naar de kazerne. Van alle kanten komen zijn collega’s toegesneld. Ze springen in de wagen, sirene aan en gaan…

Nog steeds zijn vrijwilligers de ruggengraat van de repressieve brandweer. Momenteel bestaat het repressieve brandweerpersoneel voor 80% uit vrijwilligers en voor 20% uit beroeps. In elk dorp en stad stond de gemeenschap vroeger garant voor het leveren van vrijwilligers aan het plaatselijke korps. Brandweervrijwilliger werd je voor het leven. Maar de samenleving verandert.

Onder druk

Het kost regio’s steeds meer moeite om voldoende vrijwilligers te werven en te behouden, vooral op het platteland en langs onze landsgrenzen. Bovendien wonen en werken de mensen – in tegenstelling tot vroeger – niet altijd meer in dezelfde plaats. In de regio is het dan lastig om overdag mensen te vinden. Onze vrijwilligers zijn hooggekwalificeerd. De professionaliteit van een brandweervrijwilliger is even groot als die van de beroeps. Dat werkt drempelverhogend. Je ziet dat niet iedereen bereid is, of de tijd kan vinden, om een lang opleidingstraject te volgen. We verwachten veel van mensen en zij verbinden zich in het algemeen minder lang als vrijwilliger. Tegenwoordig wisselt men vaker van baan, maar ook de opleidingseisen zijn oorzaken van terugloop. Allemaal factoren die de inzet van vrijwilligers onder druk zetten. En daar moeten we iets mee.

Vrijwilligers zijn de onmisbare schakel van de brandweer

Landelijk Programma Vrijwilligheid

Op 8 juni 2018 heeft het Veiligheidsberaad opdracht gegeven aan de Raad van Brandweercommandanten om een programma vrijwilligheid op te stellen, in samenwerking met de Vakvereniging voor Brandweervrijwilligers, het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) en het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het programmaplan moet in de komende vier jaar leiden tot:

  • een betere inzet van vrijwilligers
  • bevordering van continuïteit van de inzet van vrijwilligers binnen het huidige bedrijfsmodel
  • bevorderen van het behoud van vrijwilligheid voor de brandweer in de toekomst

Agenda

  • 8,9 en 10 april: Exchange of Experts: verschillende landen praten over uitdagingen en oplossingen Vrijwilligheid
  • April-dec 2019: drie ‘makelaars’ gaan regio’s in om kennis op te halen werving
  • Vanaf april: Kennisdossier op Kennisplein beschikbaar
  • April-dec: onderzoek in regio’s. Posten bezoeken om met name opvattingen en ervaringen vrijwilligers op te halen
  • September: tweede Exchange of Experts
  • September tot eind 2019: verdiepend onderzoek in tien landen
  • Vanaf voorjaar 2019: toekomstverkenning met TNO

We leveren met vrijwilligers goede brandweerzorg voor relatief weinig geld. Bovendien vinden we het heel belangrijk dat de brandweerzorg op deze wijze stevige ankers heeft in de samenleving. Er is veel waardering voor de huidige vrijwilligers, omdat het dicht bij de bevolking is georganiseerd. Dat moeten we zo houden.

  • Marco Out, portefeuillehouder vanuit het Veiligheidsberaad Marco Out, portefeuillehouder vanuit het Veiligheidsberaad

Ik ben ervan overtuigd dat de bereidheid om iets voor je medemens te doen, blijft. Maar de vorm waarop zal veranderen.

  • Fred Heerink Fred Heerink

Aanpak

Regionaal commandant Fred Heerink is namens de Raad van Brandweercommandanten (RBC) Programmaleider Vrijwilligheid. Hij vertelt over de aanpak. ‘Het programma is op te splitsen in twee delen. Een eerste deel richt zich op het huidige stelsel en vanuit het hier en nu gaan we aan de slag met het verbeteren van de inzet van vrijwilligers bij de brandweer. We gaan informatie ophalen in de regio’s. Er zijn nu al voorbeelden van posten die heel creatief zijn in het werven van vrijwilligers. Ook doen we onderzoek bij andere maatschappelijke vrijwilligersorganisaties: hoe krijgen zij het voor elkaar om mensen te binden? En we kijken naar de organisatie van de vrijwillige brandweer in het buitenland. In Duitsland bijvoorbeeld hebben ze korpsen van wel zestig personen, terwijl er slechts twintig van hen voor repressieve taken worden ingezet. Het tweede deel richt zich op de toekomst en daar wordt het huidige stelsel kritisch tegen het licht gehouden.’

Stelsel onder de loep

Om te komen tot een toekomstgerichte brandweer neemt het Veiligheidsberaad voor de lange termijn het functioneren van het stelsel onder de loep, onderzoekt het waar de belemmeringen zitten en hoe veranderingen vorm kunnen krijgen. Wet- en regelgeving, brandweercultuur, politieke en maatschappelijke verwachtingen en de inhoud van het brandweervak zijn daarbij factoren die een rol kunnen spelen. Het huidige model sluit steeds lastiger aan bij deze tijd. Om in de toekomst ook garant te staan voor een robuust brandweerstelstel is een brede blik noodzakelijk. Daarom moeten het Veiligheidsberaad, ministerie, vakorganisaties, inspecties en de regio’s open staan voor experimenten. Zo kunnen we elkaar versterken.

Hoe houden we nu en in de toekomst de kwaliteit van de brandweerzorg met vrijwilligheid op peil?

Samen ambities waarmaken

Als brandweer spelen we in op de veranderende samenleving. Hoe we dit doen lees je op deze pagina.

Uitvoeringsagenda-Werk-in-uitvoering.jpg

Vrijwilligheid bij de brandweer

In het dossier Vrijwilligheid bij de brandweer vind je documenten en meer informatie over dit onderwerp.

Vrijwilligheid_masker-2-1280x720.jpg

Delen