'Praten helpt je verder'

De impact van PTSS


Ogenschijnlijk was er met Demis Jansen niks aan de hand. Als toegewijde vader en brandweerman deed hij zijn werk en stond hij altijd voor anderen klaar. Maar in werkelijkheid voerde Demis een verborgen gevecht tegen emoties waar hij zich geen raad mee wist. Tot zijn vrouw Bianca aan de noodrem trok. Ze zochten hulp en hij kreeg de diagnose PTSS. Maar daarmee was zijn strijd bepaald niet gestreden.

'PTSS? Ik wist niet eens wat dat was', vertelt Demis, bevelvoerder bij de brandweer Driebergen-Rijsenburg. 'Maar toen ik me in de diagnose verdiepte, vielen veel puzzelstukjes op zijn plek. En ik dacht: nu word ik eindelijk geholpen.' Maar in plaats daarvan belandden Demis en Bianca in een bureaucratische mallemolen. Lange tijd zochten ze hun weg naar de juiste hulpverlening en naar manieren om de impact van de PTSS op hun leven te leren hanteren. 

Boos en bang
'Als brandweerman krijg je te maken met ingrijpende gebeurtenissen. Dat hoort erbij en daar leer je mee omgaan. Ik kon het altijd wel een plekje geven. Dacht ik.' Maar stilletjes aan werd Demis prikkelbaar, afwezig en angstig. 'Ik werd boos om de kleinste dingen en was bang in een pretpark. Ik was overbezorgd naar mijn kinderen, extreem alert en erg vergeetachtig. Heel, heel geleidelijk aan, voel je dat er iets niet klopt.' Dat merkte Bianca ook: 'Eerst waren het kleine dingen, maar langzaamaan veranderde Demis' hele persoonlijkheid. Hij trok zich steeds meer terug en ontweek elk gesprek daarover. Dat had veel invloed op ons gezinsleven en onze relatie. Toen hij aangaf dat hij zich met zijn problemen teveel voelde in het leven, heb ik zijn baas gebeld en gezegd: je moet nu met Demis komen praten.'

Druppel
Een ongeluk op het spoor dat het leven kostte aan een jong meisje, maakte op Demis diepe indruk. 'Als wij zo'n melding krijgen, gaan we naar de plaats van het ongeluk om het spoor te ruimen. Op zo'n moment doe je gewoon je werk. Maar toen ik een laarsje vond en daar een voetje uit viel, kwam dat wel binnen. Zag ik opeens de mooi gelakte teennageltjes van een jonge meid tussen de rails liggen...' Demis blijft even stil. Dan vervolgt hij: 'Toch ga je dan door. Je bespreekt de inzet later met elkaar en aan het einde van de dienst ga je gewoon naar huis.' Een jaar daarna kwam er een meisje onder een vrachtwagen. Demis: 'Ik was betrokken bij de hulpverlening. Ook dat meisje overleefde het niet. Nu weet ik dat de ongevallen met deze kinderen voor mij de druppel waren. Waarschijnlijk omdat ik zelf ook twee dochters heb.'

Noodrem
Achteraf bleek wat die gebeurtenissen bij Demis teweeg brachten; een posttraumatische stressstoornis. PTSS is een angststoornis die wordt veroorzaakt door een of meerdere schokkende gebeurtenissen. Hierdoor kun je last krijgen van chronische stress, extra waakzaamheid en allerlei lichamelijke klachten. Dat ondervonden ook Demis en Bianca. Die avond dat Bianca aan de noodrem trok en zijn leidinggevende bij hen thuis kwam, zette wel wat in beweging. 'Ik gooide alles op tafel en mijn baas ging uitzoeken waar ik terecht kon. Dat bleek niet eenvoudig. Ik ging naar een psycholoog, maar wat ook volgde was een onduidelijke mallemolen, gesteggel over rekeningen en dossiers die zoek raakten, waardoor ik mijn verhaal steeds weer opnieuw moest vertellen.' Demis pauzeert even. ‘Ik stelde me kwetsbaar op door bespreekbaar te maken hoe ik me voelde en vroeg om hulp, maar in de zoektocht naar de juiste hulpverlening werd ik van het kastje naar de muur gestuurd. Ik voelde me daardoor niet serieus genomen. Dat maakte het er allemaal niet beter op.'

Cultuur
Hoewel Demis zich er ondertussen zelf van bewust werd hoeveel last hij had van de twee ingrijpende gebeurtenissen met jonge kinderen; zijn collega's wisten daar niks van. Totdat hij werd geïnterviewd voor een documentaire van RTV Utrecht over de brandweer. 'Die journaliste vroeg door en toen heb ik mijn verhaal voor het eerst hardop verteld. Alleen moest ik het voor de uitzending nog wel even aan mijn collega's vertellen...' De collega's reageerden over het algemeen goed, maar de cultuur van de brandweer blijft volgens Demis gericht op zorgen voor een ander en niet op stilstaan bij jezelf. 'Het blijft een stoere mannenwereld waarin je niet zo snel openlijk zegt dat je je emoties niet onder controle hebt.'

Buddy
Uiteindelijk belandde Demis aan tafel bij de directeur van de Veiligheidsregio Utrecht. 'Hij had gehoord over onze zoektocht en nodigde me uit mijn verhaal te komen vertellen. Dat was een fijn gesprek. Gewoon van mens tot mens. Daardoor voelde ik me eindelijk gehoord. En mijn vrouw ook. Een enorme steun. Hij vroeg me ook wat ik nodig had. Ik gaf aan: een buddy. Iemand met invloed waarbij ik terecht kan met vragen en die me met praktische zaken helpt. Binnen een dag was het geregeld. Mijn buddy nam me veel zorg uit handen.' Zo werkten Demis en Bianca stap voor stap aan hun herstel. Oók Bianca, want ook voor partners is PTSS heel belastend. 'Je zit als gezin met een groot probleem', zegt Bianca. 'PTSS verandert je leven. Ik was lang op zoek naar de oude Demis, maar die vond ik niet meer. Als partner moet je je aanpassen en als stel hard werken om ermee te leren omgaan.'

Missie
'Wij hebben hard moeten schreeuwen om de juiste hulp te krijgen', zegt Demis. 'Nu heb ik er mijn missie van gemaakt om ervoor te zorgen dat het voor anderen niet zo'n strijd hoeft te zijn. Ik geef presentaties en vertel mijn verhaal. Praten helpt je verder. Het is belangrijk om de hulp goed te stroomlijnen én om de partners daarbij te betrekken. En vooral om te weten dat je ergens terecht kunt zonder dat je het gevoel krijgt dat je teveel bent.'

In de zoektocht naar de juiste hulpverlening werd ik van het kastje naar de muur gestuurd.

Verhaal Demis Jansen.png

‘De cultuur van de brandweer is gericht op zorgen voor een ander en niet op stilstaan bij jezelf.'

‘Het is belangrijk om de hulp goed te stroomlijnen én om de partners daarbij te betrekken.'

Foto & tekst

Foto: Menno Bausch fotografie Zeist

Tekst: Claar Hellwig

Steunpunt Brandweer: luisterend oor

Als je klachten hebt die vergelijkbaar zijn met die van Demis Jansen, dan kun je terecht bij het Steunpunt Brandweer. Het steunpunt is een landelijk loket en een aanvulling op de collegiale nazorg op de werkvloer door de BOT-, COT- en TCO-teams. Bij het Steunpunt Brandweer staan maatschappelijk werkers van Stichting de Basis voor je klaar. Deze organisatie is gespecialiseerd in psychosociale hulp en steun aan (oud-)geüniformeerden die in hun werk te maken hebben (gehad) met ingrijpende gebeurtenissen. Zij bieden een luisterend oor, beantwoorden vragen en bekijken wat er nodig is om van je klachten af te komen.

Praten helpt

Neem voor hulp en advies contact op met het Steunpunt Brandweer. Het steunpunt is zeven dagen per week van 08.00 - 24.00 uur bereikbaar via telefoonnummer: 0800-1288. Mailen kan ook: steunpuntbrandweer@de-basis.nl.
Wij gebruiken cookies