Een rieten dak heeft één nadeel, daar weet brandweer alles van

Rieten daken winnen aan populariteit. Ze zijn idyllisch en duurzaam, maar erg brandbaar. Daarom rukken nu speciale rietenkapteams van de brandweer uit als een rieten kap in de hens staat. ‘Je kunt het verschil maken.’

Het hoofd van Wilco van der Woude is knalrood. Met perslucht op zijn rug en een zwaar brandweerpak aan staat hij op het rieten dak van een boerderijtje. Van der Woude blijft op het dak overeind met een rietkapstoel, een soort trappetje dat in de rieten kap blijft steken. De tijd dringt. De rook komt al via het dakraam naar buiten.

Binnen woedt een stevige brand, althans dat is het oefenscenario deze maandagavond. In de woning in het buitengebied van Dedemsvaart (Overijssel) zijn nog een aantal fictieve bewoners aanwezig. Zojuist zijn twee speciale ‘rietenkapteams’ van de brandweer ter plaatse gekomen om de brand onder controle te krijgen.
De teams zijn geen overbodige luxe. Rieten daken zijn uiterst brandbaar. Tegelijkertijd wint het idyllisch ogende dak aan populariteit, voornamelijk op het platteland. Inmiddels zijn er zo’n 150.000 gebouwen in Nederland met een rieten dak.

“Mensen vinden een rieten kap duurzaam en mooi”, zegt Tom Meijerink, projectleider Rieten Dak Brand Bestrijdingsteams voor Brandweer IJsselland. Maar er zit een keerzijde aan. “De bestrijding van dit soort branden kan erg ingewikkeld zijn.”

Brandgangen in het dak
Vorige maand vlogen in Noord-Brabant in korte tijd vier rieten daken in brand. Ook in Overijssel is het regelmatig raak. “We hebben elk jaar tientallen branden in gebouwen met rieten kappen”, zegt Meijerink. De branden ontstaan vaak bij het aansteken van de kachel als de schoorsteen gloeiend heet wordt.
Brandweer IJsselland (Overijssel) heeft sinds kort drie teams die branden in rieten daken kunnen bestrijden. Meijerink: “Hoe eerder we erbij zijn als specialistisch team, hoe groter de kans dat we een woning kunnen behouden”.

De teams hebben onder andere lansen, een soort kleinere spuiten, die ze in het rieten dak kunnen steken om bij de brandhaard te komen. Ook hebben de brandweermensen van de rietkapteams een opleiding gehad, zodat ze precies weten wat ze moeten doen.
Cruciaal is dat de brandweerlieden zo snel mogelijk ‘brandgangen’ maken in het dak tijdens de brand. Dit zijn twee verticale gleuven die ze maken door het riet uit het dak te trekken. Hierdoor gaat niet de hele kap in vlammen op, maar blijft de brand beperkt. “Die aanpak is heel effectief”, zegt Meijerink.
Het dak mag deze avond kapot, het oefenhuis staat op de nominatie om gesloopt te worden. Brandweerman Van der Woude staat inmiddels weer met beide benen op de grond. De brand lijkt onder controle, de woning staat nog. “Het is fysiek erg zwaar”, zegt hij met het zweet op zijn voorhoofd. “Afgelopen periode hebben we al twee echte branden gehad in een rieten kap.”

Door ter plaatse te komen met getrainde teams hebben Van der Woude en zijn collega’s ervoor gezorgd dat mensen nog heel veel waardevolle spullen uit huis konden halen. “Terwijl dat anders niet was gelukt”, zegt hij. “Je kunt echt het verschil maken.”

Meer interesse in rietenkapteam

Naast IJsselland hebben inmiddels ook andere brandweerkorpsen rietenkapteams. In onder meer Gelderland en Utrecht zijn deze actief. Ook Flevoland heeft interesse getoond. Het is belangrijk om de expertise te bundelen, zegt projectleider Meijerink. “Eerder was je misschien afhankelijk van een rietdekker die toevallig brandweerman is. Nu brengen we alle kennis samen.”

Meer kennis betekent een veel effectievere brandbestrijding, met het gebruik van minder water. “Vroeger ging je naar elke brand met grote dikke slangen en was het hozen met water. Dat doen we niet meer. De rietendakbranden bestrijden we met dunnere slangen, waarbij we meer kans hebben om de brand te blussen en minder waterschade veroorzaken.”
Daarbij maakt de brandweer steeds vaker gebruik van kennis en expertise van andere regio’s. Een tekort aan vrijwillige brandweermensen en nieuwe innovaties vragen om slimmer gebruik van middelen. Kazernes in de regio IJsselland hebben hun eigen expertises. De één heeft een onderwaterdrone en de ander een blusrobot.

Voor brandweerman Van der Woude gaat het om het redden van mensen en het behouden van een woning. Met de rietenkapteams wordt de kans op dat laatste weer een stukje groter. “Een brand is heel heftig voor bewoners. Als je woning afbrandt, heb je alleen nog de kleding die je aanhebt. Alles is weg. En daarmee ben je ook de spullen met emotionele waarde kwijt.”
De oefening in Dedemsvaart is succesvol afgerond. Het huis is gered. “Voor ons als brandweermensen is dat heel bevredigend. Dan denk je: yes, daar hebben we het voor gedaan!”

Bronnen:

Tekst: Stefan Keukenkamp
Foto: Foto Herman Engbers
Link naar artikel