Hoe kunnen we de goede dingen doen op een goede manier

Proeftuin Landelijk onderzoeksprogramma brandonderzoek van start

  • Nederland
  • 25 maart 2021

In 2018 bestond brandonderzoek tien jaar. Na het opbouwen van deze discipline is het nu tijd om vooruit te kijken en tijd om nog sterker de samenwerking met elkaar op te zoeken. Er ligt op dit moment een landelijke visie op de doorontwikkeling van brandonderzoek. Om te voorkomen dat het een papieren visie blijft, zijn er vijf proeftuinen ingericht om de visie te vertalen naar de praktijk.

In een serie interviews brengen we de proeftuinen onder de aandacht. Vandaag een interview met Ymko Attema, aanvoerder van de proeftuin Landelijk onderzoeksprogramma brandonderzoek en voorzitter van het Landelijk netwerk Brandonderzoek.

1. Waarom een proeftuin Landelijk onderzoeksprogramma brandonderzoek?

Er zijn landelijke afspraken over onderwerpen / thema's waarbij het gewenst is om brandonderzoek in te zetten om beter te kunnen leren van de praktijk. Maar de praktijk is weerbarstiger. Een van die afspraken is bijvoorbeeld het onderzoek van één op de vijf woningbranden. Ymko: ‘Statistisch en methodologisch gezien is dat een verantwoorde manier om op basis van bevindingen uitspraken te doen. Maar het bleek dat deze manier van onderzoek een behoorlijke aanslag is op de capaciteit van de brandonderzoekers en er feitelijk geen ruimte meer is voor andere onderzoeken. Toen we er mee begonnen werden er bijvoorbeeld in Twente in een jaar tijd ruim 90 woningbranden onderzocht. Dat betekende dat de onderzoeken naar stalbranden, branden in parkeergarages, in verzorgingshuizen of in relatie met de energietransitie in het gedrang kwam. Tijd dus om keuzes te maken.’

Twee werelden samenbrengen

Deze proeftuin is vooral bedoeld om de werelden van de wetenschap en de praktijk van brandonderzoek samen te brengen. ‘We gaan kijken waar we de komende jaren onze energie op inzetten. Hoe kunnen we met de beschikbare capaciteit kwalitatief goede data aanleveren zodat we een goed beeld krijgen en trends kunnen signaleren. Te denken valt aan een verdeling van de thema’s over de regio’s zodat we naast woningbranden ook inzicht krijgen in andere branden.

2. Wat is de planning?

‘We hebben 1,5 jaar uitgetrokken om duidelijkheid te verschaffen en afspraken te maken. Dan moet er een nieuw onderzoeksplan liggen, een soort vlekkenplan van Nederland, waarbij de thema’s op een goede en haalbare manier zijn verdeeld en we goede afspraken hebben gemaakt. Brandonderzoek zal altijd regionaal gestuurd blijven, maar we willen landelijk afspraken maken over zaken als: bij welke incidenten ga je brandonderzoek doen, hoe doe je dat dan, hoe lang doe je dat. Nu met de landelijke database creëren we op deze manier een schatkist aan data waarvan we als organisatie in de volle breedte kunnen profiteren.’

3. Met wie werk je samen?

‘We willen graag de brandonderzoekers verbinden met de wereld die op basis van onderzoek nieuwe kennis maakt. Binnen het IFV zijn dat bijvoorbeeld alle lectoren en mensen van de afdeling Kennis en Onderzoek. Onze wens is ook om externen mee te laten denken hoe we dit kunnen aanpakken. Denk bijvoorbeeld aan universiteiten en onderzoekbureaus. Tegelijk wil ik een oproep doen aan de brandonderzoekers om deel te nemen, want die groep is nog niet voldoende vertegenwoordigd. Het is belangrijk om goed te luisteren naar wat in de praktijk wel en niet kan en hoe we op basis daarvan een haalbaar en goed onderzoeksplan kunnen realiseren’, vertelt Ymko.

4. Wanneer is voor jou de proeftuin geslaagd?

‘Voor mij is deze proeftuin geslaagd wanneer we goede afspraken hebben kunnen maken met brandonderzoekers in het land en als het ook zichtbaar is wat de meerwaarde van brandonderzoek is, regionaal, landelijk maar misschien zelfs wel Europees. Het stimuleert wanneer je ook kunt zien wat er met jouw gegevens gebeurt, dat het nuttig is. De afgelopen 10 jaar hebben brandonderzoekers heel veel bijgedragen aan doctrines en (landelijk) onderzoek. Ik denk dat weinig collega's zich daar bewust van zijn. Ik wil dat ook brandonderzoekers nog nadrukkelijker in de spotlights komen te staan voor al het fantastische werk dat ze doen.’

Onderzoeksbehoefte

Soms lijkt het wel eens alsof brandonderzoek voorbehouden is aan de repressieve dienst. Daarom wordt in deze proeftuin goed gekeken naar de behoeftes vanuit de vakdisciplines zoals Risicobeheersing, Brandveilig Leven, Incidentbestrijding en Vakbekwaamheid. Dus een tweede succesfactor is als er ook vanuit de andere vakdisciplines een beroep wordt gedaan op brandonderzoekers. Ymko: ‘Verreweg de meeste verzoeken tot onderzoek komen nu nog van de bevelvoerder of OvD. Dat is vaak ad hoc, en minder gestuurd vanuit een onderzoeksbehoefte. Nog niet iedereen kan brandonderzoek op waarde schatten. Het is vaak nog onbekend wat anderen eraan kunnen hebben als kwaliteitsimpuls voor hun eigen discipline. Dit gaan veranderen. Brandonderzoek gaat meer aantoonbare impact krijgen op het lerend vermogen van de brandweer als geheel.’

5. Wil je nog een oproep doen aan de brandweercollega’s?

‘Ja, ik wil graag 2 oproepen doen! Allereerst nodig ik collega’s uit om mee te doen aan deze proeftuin. Zodat we over 1,5 jaar een mooie set van afspraken te hebben en de meerwaarde van brandonderzoek nog beter onder de aandacht kunnen brengen.

Taart

De tweede oproep is eigenlijk een uitdaging: de regio die kan aantonen dat er vanuit de andere vakdisciplines (RB, BVL, Vakbekwaamheid) een verzoek tot brandonderzoek is gekomen én de casus heeft gedeeld op de website van Brandweer Nederland, die krijgt een taart.

Jullie kunnen je aanmelden voor zowel deelname aan de proeftuin als voor de taart bij Ymko Attema.

Ymko Attema

Zonder TBO zouden we niet staan waar we nu staan wat betreft het leren van incidenten. We mogen daar met recht trots op zijn, geen enkele andere brandweer in de wereld heeft dit. We werken als academie nauw samen en hebben al mooie casuïstiek om van te leren gemaakt. Het is goed om eens in de zoveel jaar de doelstellingen te herijken. Leren van data en casuïstiek naast experimenten en simulaties is de basis van de brandweerdoctrine.

  • Ricardo Weewer, Lector Brandweerkunde Brandweeracademie, IFV Ricardo Weewer, Lector Brandweerkunde Brandweeracademie, IFV
  • 23 maart 2021 23 maart 2021

Als projectleider van Fatale woningbranden en Reddingen bij brand werk ik nauw samen met de teams brandonderzoek van de regio’s. Dankzij deze samenwerking en hun bijdrage is het mogelijk deze onderzoeken uit te voeren. Deze onderzoeken leveren waardevolle gegevens op als input voor een betere brandveiligheid van de inwoners van Nederland.

  • Rijk van den Dikkenberg, senior adviseur bij het IFV Rijk van den Dikkenberg, senior adviseur bij het IFV
  • 23 maart 2021 23 maart 2021

Praatplaat

Samen ambities waarmaken

Als brandweer spelen we in op de veranderende samenleving. Hoe we dit doen lees je op deze pagina.

Uitvoeringsagenda-Werk-in-uitvoering.jpg

Actualiteiten Uitvoeringsagenda

Lees meer over de verschillende trajecten uit de Landelijke Uitvoeringsagenda in de rubrieken 'Mijlpalen' en 'Werk in uitvoering'.

Uitvoeringsagenda-36trajecten.jpg

Brandonderzoek

We doen onderzoek zodat we brand zo goed mogelijk kunnen bestrijden én voorkomen.

Brandonderzoek-1.jpg

Delen