Werk in uitvoering

De zes proeftuinen van brandonderzoek

  • Nederland
  • 15 oktober 2020

Brandonderzoek bestaat tien jaar en er is hard gewerkt om te komen waar het nu staat. Nu is het tijd om nog sterker de samenwerking met elkaar op te zoeken. Er ligt op dit moment een landelijke visie brandonderzoek. Om te voorkomen dat het een papieren visie blijft, zijn er zes proeftuinen ingericht om de visie te vertalen naar de praktijk.

Richard Schepers is sinds eind september coördinator van deze proeftuinen. Daarnaast is hij vrijwilliger bij kazerne Dedemsvaart in veiligheidsregio IJsselland als manschap, bevelvoerder, WvD-er en lid van de Handcrew Overijssel. Ook geeft hij al acht jaar les en verzorgt hij de opleiding manschap A en bevelvoerder bij Stichting brandweeropleidingen BOGO.

Vijf brandende vragen aan Richard Schepers, coördinator proeftuinen brandonderzoek.

1. Kun je de zes proeftuinen beschrijven?

Als eerste proeftuin de Database brandonderzoek. Alle informatie en bevindingen van de brandonderzoeken uit het land worden bijgehouden in een landelijke database. Het doel van deze proeftuin is om bijvoorbeeld data te verzamelen over verschillende branden en de trends bij te houden. Ook willen we met deze proeftuin de onderzoekers nog meer stimuleren om hun data hier in te zetten. Hier hebben we ook al een kartrekker voor gevonden, een eigenaar die deze proeftuin gaat begeleiden.

De tweede proeftuin is Vakbekwaam worden en blijven. Er is natuurlijk al een opleiding brandonderzoek, maar wij gaan kijken of deze opleiding voldoende aansluit bij de huidige praktijk en bij de uitkomsten van de proeftuinen. De huidige leergang wordt omgebouwd naar een diplomaopleiding en we gaan een trainingsprogramma opzetten voor de brandonderzoekers om vakbekwaam te blijven. Dit laatste is er nog niet.

We gaan kijken hoe iemand op vlieghoogte blijft, dus vakbekwaam blijft. Als iemand al lang geen brand onderzocht heeft, dan blijft je ook niet op de hoogte. Daarom proberen we een systeem te ontwikkelen, om aan te tonen dat je vakbekwaam bent. Dit kunnen brandonderzoekers bijvoorbeeld aantonen door lezingen te geven of deel te nemen aan een congres. Daarmee kunnen de brandonderzoekers punten verdienen. Met dit puntenstelsel tonen ze aan dat ze vakbekwaam blijven. De brandweeracademie of het IFV is dan bijvoorbeeld de organisatie die dit mag toetsen en punten kan toekennen aan activiteiten en trainingen. Hierover zijn we in gesprek.

De derde proeftuin is Leren van brandonderzoek. Dit vind ik zelf een mooie proeftuin, omdat ik lesgeef. Deze proeftuin is erg breed en divers. In deze proeftuin bekijken we op welke vlakken iemand iets wil leren of wat je iemand wilt leren. We bekijken bijvoorbeeld of er wijzigingen nodig zijn in de leerstof om breder draagvlak voor brandonderzoek te krijgen. Daar liggen mooie kansen. Hierin ligt ook een mooie uitdaging voor de brandonderzoekers zelf. Hoe zorg je er nu voor dat jouw bevindingen worden vertaald in jou regio tot ‘lessons learned’. Met alleen technisch onderzoek ben je er niet. In elke regio moet deze puzzel gelegd worden en zullen de brandonderzoekers een ‘partner in crime’ moeten opzoeken.

We hebben het de hele tijd over brandonderzoek, maar binnen de brandweer hebben we te maken met veel meer incidenten. Denk aan brand door een ongeval, zonnepanelen, auto’s met accu’s enzovoort. Bij de proeftuin Verbreding naar incidentonderzoek, kijken we of we brandonderzoek kunnen verbreden naar andere type incidenten. Hierbij willen we behouden wat we hebben opgebouwd wat betreft brandonderzoek maar gaan we kijken hoe we de onderzoek skills kunnen inzetten voor andere type incidenten. In Rotterdam zijn ze al bezig met incidentonderzoek, die noemen zich al geen brandonderzoekers meer maar incidentonderzoekers. Dat betekent ook weer iets voor de database. Die moeten we dus ook gaan inrichten voor incidenten. Als je een auto-ongeluk gaat onderzoeken, dan wil je die onderzoeksresultaten ook ergens bijhouden. Zo hangen de diverse proeftuinen mooi samen.

Dan hebben we er nog twee over. Vraag- en risicogericht brandonderzoek is daar één van. Eigenlijk hangt deze samen met verbreding naar incidentonderzoek. We hebben bijvoorbeeld steeds meer zonnepanelen en deze worden steeds vaker plug & play geleverd. Particulieren kunnen de zonnepanelen zelf installeren. Maar wat zijn de risico’s hiervan bij een brand? In deze proeftuin gaan we opzoek naar dit soort knelpunten.

De laatste is het Landelijk onderzoeksprogramma brandonderzoek. We hebben nu ongeveer 125 brandonderzoekers die actief zijn in de regio’s. Veel doen dit naast een andere functie. Er is landelijk en regionaal best veel vraag naar brandonderzoek. We moeten kijken hoe we systematisch en structureel onderzoek kunnen gaan doen naar een aantal thema’s. Dit moet passen bij de manier waarop brandonderzoek nu georganiseerd is.

2. Waar ligt volgens jou de grootste uitdaging in dit project?

De grootste uitdaging is om iedereen mee te krijgen. Iedereen moet de zin en het nut van brandonderzoek of incidentonderzoek gaan inzien, zodat daarvoor tijd vrij gemaakt wordt. Ik hoor vaak dat brandonderzoekers naast hun baan, maar een aantal uur in de week of maand de tijd hebben voor brandonderzoek. Als je een goed brandonderzoek wilt uitvoeren, dan kost dat tijd.

Met de proeftuinen gaan we nog meer aantoonbare impact organiseren op het lerend vermogen van de brandweer. Dat is ook de rode draad van dit project.

3. Wat maakt dit project voor jou interessant?

De diversiteit. Ik heb met veel lagen van organisaties te maken. Vanuit mijn rol als docent vind ik het mooi om mensen te stimuleren, motiveren en een stukje inzicht mee te geven. Dat is hetzelfde als lesgeven. Je motiveert iemand om iets te leren, niet omdat ik het wil maar omdat diegene dat zelf wil. Dat maakt voor mij dit project zo interessant.

4. Waarom is het belangrijk voor het veld dat deze proeftuinen er komen?

Door de proeftuinen gaan we veel leren door en over brandonderzoek. Met die kennis kunnen we onder andere de bijscholing voor repressieve collega’s verbeteren. Daardoor krijgen we uiteindelijk een efficiëntere brand- en incidentbestrijding. Dat is voor mij de belangrijkste reden.

5. Wanneer is het project voor jou voldaan?

Het zou erg mooi zijn als brandonderzoekers zelf een proeftuin gaan oppakken. Dat is eigenlijk de gedachtegang die ik heb over de zes proeftuinen. Op dit moment zijn er 100 brandonderzoekers en 25 natuurbrandonderzoekers. We kunnen een aantal mensen aanwijzen vanuit het district die geen brandonderzoeker zijn, maar het is mooier als alle brandonderzoekers betrokken zijn. Daardoor krijg je een breder draagvlak.

Ik heb dit project voor twee jaar gekregen, maar ik denk niet dat we dan klaar zijn. Het project is te dynamisch. Ik denk dat we na twee jaar kunnen laten zien dat de database adequaat wordt gevuld en iedereen hiermee kan werken. Dat is het doel, maar dat alle proeftuinen dan afgerond zijn, dat geloof ik niet. Daarvoor is ons vak te dynamisch.

Het project is voor mij voldaan als het bij iedereen verankerd is dat we onderzoek doen naar incidenten en we met de gegevens structureel gaan bijdragen aan het leren van de praktijk. Dat we alle opgehaalde informatie verspreiden, zodat iedereen sneller kan schakelen. We gaan alles eruit halen wat erin zit de komende twee jaar en als dat bereikt is, dan kijk ik voldaan terug.

Richard Schepers

We gaan de komende twee jaar alles eruit halen wat erin zit en als dat bereikt is, dan kijk ik voldaan terug.

  • Richard Schepers Richard Schepers

Uitvoeringsagenda

In de visie Brandweer over morgen is gekeken naar de toekomst en is er een fundering gelegd hoe de brandweer op de veranderende samenleving kan inspelen. In de landelijke agenda brandweerzorg gaan we hier op door en hebben we onze ambities en vraagstukken voor de toekomst vastgelegd. Met de uitvoeringsagenda brandweerzorg is dit concreet gemaakt. Op dit moment staan er ruim 30 trajecten op deze agenda. In deze rubriek spreken we met de verschillende bevlogen projectleiders. Waar staan ze nu met het traject, welke mijlpalen zijn er al bereikt en wat is het doel? 

Samen ambities waarmaken

Als brandweer spelen we in op de veranderende samenleving. Hoe we dit doen lees je op deze pagina.

Uitvoeringsagenda-Werk-in-uitvoering.jpg

Actualiteiten Uitvoeringsagenda

Lees meer over de verschillende trajecten uit de Landelijke Uitvoeringsagenda in de rubrieken 'Mijlpalen' en 'Werk in uitvoering'.

Uitvoeringsagenda-36trajecten.jpg

Delen