Werk in uitvoering: Natuurbrandbeheersing

  • Nederland
  • 05 september 2019

Met het specialisme Natuurbrandbeheersing willen we de kans op het ontstaan van een onbeheersbare natuurbrand zo klein mogelijk maken. Dit doen we door risico’s in kaart te brengen, landelijk kennis te bundelen, preventieve maatregelen te nemen en specialistische teams in te zetten. Er wordt daarbij intensief samengewerkt met natuurbeheerders, recreatie- ondernemers en alle partijen die betrokken zijn bij de natuur. Door risico’s te reduceren, te investeren in kennis en techniek en samen gecoördineerd op te treden, zetten we ons in om natuurbranden beheersbaar te krijgen en houden we Nederland veilig.

Het specialisme Natuurbrandbeheersing gaat nu over naar een nieuwe fase: de structurele ofwel beheerfase. Projectleider Ester Willemsen heeft het stokje overgedragen aan Margreet Zoer. Zij startte 1 juli 2019 als landelijk coördinator Natuurbrandbeheersing.

Vijf brandende vragen aan Ester Willemsen en Margreet Zoer:

1. Waarom is Natuurbrandbeheersing een landelijk specialisme?

Ester: ‘Zo’n tien jaar geleden raakte ik betrokken bij het fenomeen natuurbranden. Na mijn studie bos- en natuurbeheer op Hogeschool Van Hall-Larenstein startte ik bij het IFV met de ontwikkeling van een simulatiemodel dat een voorspelling weergeeft van de verspreiding van een natuurbrand gedurende de eerste paar uren. Dit natuurbrandverspreidingsmodel bleek later de rode draad voor het uiteindelijke landelijke specialisme Natuurbrandbeheersing.’

Esther vervolgt: ‘Vóór de komst van het programma GBO-SO ontstonden er regelmatig verspreid over het land mooie initiatieven rondom met name bosbrandbestrijding. Brandgedrag verschilt enorm per type vegetatie en vergt een specifieke aanpak. Het IFV heeft jarenlang veldonderzoek uitgevoerd naar dit brandgedrag in samenwerking met natuurbeheerders, Defensie en (internationale) universiteiten. Ook ontstond een steeds grotere behoefte aan het vóórkomen van een onbeheersbare natuurbrand. De bestaande kennis en ervaring vanuit de meest uiteenlopende regio’s is benut om samen te komen tot een landelijk specialisme Natuurbrandbeheersing. Dit specialisme gaat ons allemaal richting een hoger plan helpen. We verkleinen daarmee de kans op het ontstaan van een onbeheersbare natuurbrand’ Margreet vult aan: ‘De nadruk ligt bij het specialisme Natuurbrandbeheersing op risicobeheersing, met daarbij de insteek: hoe voorkom je een onbeheersbare natuurbrand. Natuurlijk moet je ook samen met de regio’s voorbereid zijn op wat er moet gebeuren als het zo ver is, maar nog beter is om het te voorkomen en beheersbaar te houden.’
(tekst gaat verder onder de foto's)

Ester-en-Margreet-natuurbrandbeheersing.jpg

Uitvoeringsagenda

In de visie Brandweer over morgen is gekeken naar de toekomst en is er een fundering gelegd hoe de brandweer op de veranderende samenleving kan inspelen. In de landelijke agenda brandweerzorg gaan we hier op door en hebben we onze ambities en vraagstukken voor de toekomst vastgelegd. Met de uitvoeringsagenda brandweerzorg is dit concreet gemaakt. Op dit moment staan er ruim 30 trajecten op deze agenda. In deze rubriek spreken we met de verschillende bevlogen projectleiders. Waar staan ze nu met het traject, welke mijlpalen zijn er al bereikt en wat is het doel? 

De aanvang van deze nieuwe, structurele en vooral operationele fase is een prachtig moment om het stokje over te dragen aan Margreet Zoer.

  • Ester Willemsen Ester Willemsen

2. Welke belangrijke stappen zijn er gezet met het specialisme Natuurbrandbeheersing?

Ester: ‘Samen met een geweldig team interne en externe collega’s hebben we veel werk verzet en ik ben super trots op waar we nu met z’n allen staan. Een mijlpaal is het huidige operationeel bruikbare natuurbrandverspreidingsmodel. Deze laat middels een plaatje de uitbreiding van de brand zien en geeft inzicht in hoe we de risico’s op verspreiding van natuurbrand kunnen verkleinen. Het speelt een belangrijke rol bij het in kaart brengen van landelijke risico’s. We zijn nu op het punt beland dat de kennis die is verzameld en ontwikkeld in praktijk kan worden gebracht. Er zijn al veel tools, applicaties en specialistische teams rondom natuurbrandbeheersing operationeel beschikbaar. Naast het natuurbrandverspreidingsmodel is er ook een satelliet/vegetatiekaart, zijn er landelijke adviseurs die je kan inschakelen bij natuurbrand en er is een natuurbrandonderzoeksteam. Ook kan een blushelikopter worden ingezet.’

Margreet: ‘We weten elkaar op het onderwerp natuurbrandbeheersing goed te vinden en iedere regio ziet het belang van samenwerking in. Alle kennis uit het land is gebundeld en we hebben landelijk de risico’s in kaart gebracht. Ook werken we intensief samen met natuurbeheerders en veel andere partners. Er is een landelijke website: natuurbrandrisico.nl. Daar staan alle faseringen van natuurbrandrisico per regio op. Elke regio kan haar slagkracht bepalen aan de hand van de (weers)omstandigheden. Dit gebeurt onder andere met behulp van de meteostations. Ook is het mogelijk om het natuurbrandrisico nauwkeuriger te bepalen aan de hand van satellietdata. Dit wordt op dit moment nog landelijk verder ontwikkeld.

3. Wat moeten we echt weten over natuurbrandbeheersing?

Ester: ‘We hebben met het specialisme natuurbrandbeheersing niet alleen landelijk kennis verzameld maar we hebben ook internationaal kennis opgedaan. Zo zijn Margreet en ik een aantal jaren geleden naar Australië geweest samen met leden van het (forensisch) onderzoeksteam en zijn er ook experts uit Australië en Amerika hier geweest om kennis te delen. Het grote verschil is dat een brand in een groot land als Australië meerdere dagen achter elkaar kan woeden. Hier in Nederland kun je je dit absoluut niet veroorloven. In het buitenland zet men in op de ‘wildland urban interface’, daarmee wordt bedoeld: de grens tussen natuur en bebouwing en in tweede instantie op de tussenliggende natuurgebieden. Nederland is in verhouding één grote wildland urban interface, wij leven en recreëren midden in de natuur of het nou bos, duin of veengebieden zijn. Experts uit Australië en Amerika zijn hiervan onder de indruk en leveren al acht jaar jaarlijks studenten vanuit de bosbouwuniversiteit voor ons brandstofonderzoek of instructeurs voor het geven van de internationale natuurbrandonderzoek cursus.’

4. Waar ligt nu nog de grootste uitdaging als het gaat om natuurbrandbeheersing?

Margreet: ‘Er zijn verschillende expertises ontwikkeld zoals onze handcrews. Een toegepaste techniek die we hebben geleerd door onze samenwerking met experts uit Australië en Amerika is voorbranden. Dat is het gecontroleerd afbranden van een terreindeel met als doel een natuurbrand hierop te laten stoppen of om deze te sturen in een andere richting. Nu is het cruciaal dat er ook vanuit GBO-SO mensen zijn die dat operationeel toepasbaar maken voor Nederland. Deze techniek bijvoorbeeld dient nog goed uitgewerkt en geïmplementeerd te worden. Verder wordt de advies en informatierol van de brandweer naar de burger steeds belangrijker. Een goed initiatief is het natuurbrand informatiecentrum, in samenwerking met Staatsbosbeheer bij Radio Kootwijk. In dit informatiecentrum is alle informatie over natuurbrand voor de burger verkrijgbaar, het is een soort pop-up store. Als dit goed werkt gaan we kijken of dit ook landelijk toepasbaar is.‘

‘De gebiedsgerichte aanpak bij natuurbranden is cruciaal voor de toekomst. Met deze aanpak wordt er gekeken naar welke maatregelen in de natuur mogelijk zijn om een onbeheersbare natuurbrand te voorkomen. Zo houden we grip op natuurbrand en houden we begrip bij onze verschillende partners zoals de natuurbeheerders van de verschillende gebieden. Bovendien is het zaak in te blijven springen op nieuwe ontwikkelingen zodat we er samen voor zorgen dat Nederland een stukje veiliger wordt’.

5. Waar pakt Margreet het stokje verder op en welke stappen moeten er nog gezet worden?

Ester: ‘Veel van de achttien deelprojecten zijn nu afgerond of zitten in de afrondende fase en zijn toe aan de operationele toepassing in de praktijk. De zogenoemde ‘beheerfase’ staat voor de deur en vraagt om een adequate aanpak. Een voortzetting van een prachtige synergie tussen eindgebruiker en het IFV met ontwikkeling van bijbehorende les- en leerstof. Maar ook het structureel aanhaken van informatievoorziening (onderdeel van de meeste projecten) is een belangrijk deel van deze nieuwe fase. Het is een prachtig moment om nu het stokje over te dragen aan Margreet Zoer, juist bij aanvang van deze nieuwe, structurele en vooral operationele fase.’

Margreet: ‘Nu moet natuurbrandbeheersing als landelijk specialisme ook blijven staan. Het onderwerp moet binnen het IFV geborgd worden en de kennis en expertise moet uitgedragen worden naar de regio’s. Ik denk dat we nu een hele mooie kans hebben om te laten zien waar we toe in staat zijn als het om natuurbrand gaat. Dat we in staat zijn om op landelijke schaal echt iets goeds neer te zetten. Ik heb zin om mij hiervoor in te zetten, natuurbrand is en blijft de rode draad in mijn carrière.

Samen ambities waarmaken

Als brandweer spelen we in op de veranderende samenleving. Hoe we dit doen lees je op deze pagina.

Uitvoeringsagenda-Werk-in-uitvoering.jpg

Actualiteiten Uitvoeringsagenda

Lees meer over de verschillende trajecten uit de Landelijke Uitvoeringsagenda in de rubrieken 'Mijlpalen' en 'Werk in uitvoering'.

Uitvoeringsagenda-36trajecten.jpg

Specialisme Natuurbranden

Het beheersen en bestrijden van natuurbranden is een landelijk specialisme van de brandweer.

natuurbrand-foto-henk-brunink-Drenthe.jpg

Delen