Werk in uitvoering

Veilige Energietransitie

  • Nederland
  • 10 juli 2020

Om het onderwerp energietransitie kunnen we niet meer heen. Het staat hoog op de politieke agenda en er bestaan verschillende soorten initiatieven om de overgang van fossiele energie naar duurzame energiebronnen mogelijk te maken. Deze vormen van energie brengen andere veiligheidsrisico’s met zich mee. Als brandweer is het belangrijk dat we daar in meebewegen en goed voorbereid zijn.

Binnen de verschillende veiligheidsregio’s zijn er al veel goede initiatieven rondom veilige energietransitie. In april startte Willemjan Muysson als Programmamanager ‘Veilige energietransitie’ om landelijk meer regie te kunnen voeren op het onderwerp. Dit is één van de trajecten van de Uitvoeringsagenda Brandweerzorg. Daarbij is een nauwe samenwerking met het lectoraat Energie- en transportveiligheid van het IFV.

Vijf brandende vragen aan Willemjan Muysson, Programmamanager Veilige Energietransitie.

1. Wat houdt het traject ‘Veilige energietransitie’ in?

De stuurgroep veilige energietransitie heeft vorig jaar het koersdocument ‘Veilige energietransitie’ vastgesteld. Daarin wordt langs drie sporen beschreven hoe we tot een veilige energietransitie komen. Spoor één is het beïnvloeden van planvorming, wet- en regelgeving, het tweede spoor is de beheersing van risico’s in het ontwerp/de ruimtelijke ontwikkeling en het derde spoor is gericht op incidentbestrijding, het veilig en doelmatig optreden bij incidenten.

De opdracht was allereerst om een programmaplan te maken. Dat hebben we gedaan door te kijken naar alle nieuwe energievormen en -dragers die er zijn, denk aan windturbines, zonnepanelen, waterstofgas, buurtbatterijen etc. Al deze energievormen hebben we langs de eerder genoemde sporen gelegd om te kijken wat er landelijk allemaal al is en wat er nog moet gebeuren. Er is al heel veel, maar er zijn ook nog genoeg onderwerpen waar we aan moeten werken. Op sommige onderwerpen zijn er al producten maar is dit nog niet landelijk afgetikt. Ik heb alles in een schema verwerkt en alles ingedeeld in de categorie groen, oranje en rood.

Alles wat nog niet op groen staat, en dat zijn wel meer dan vijftig onderwerpen, wordt onderverdeeld in projecten. Deze projecten gaan bijvoorbeeld over het beïnvloeden van wetgeving tot het ontwikkelen van een landelijk handelingsperspectief. We hebben gekeken naar waar de prioriteit ligt en dit leggen we nu eerst voor aan de stuurgroep. Daarbij heb ik aangegeven dat het accent zou moeten liggen op datgene wat nu politiek, bestuurlijk en qua actualiteit de meeste aandacht krijgt. Dan kom je bij elektrificatie en alles wat daar aan vast zit, zoals de waterstofproblematiek omdat dit naast de batterij een energieopslagvorm is. Multifuel stations en elektrische auto’s in parkeergarages zijn daarnaast een belangrijke onderwerpen.

2. Je bent in april gestart, net voordat corona in beeld kwam, hoe heb je dat ervaren?

Toen ik begon, was het plan om een rondje langs de regio’s te maken om zo contacten te leggen. Door corona kon dat in het begin niet meer en contacten verliepen daardoor vaker via de telefoon en mail. Dat is toch een stuk lastiger dan gewoon op pad gaan en iemand face-to-face spreken. Om in kaart te brengen welke actoren op het gebied van veilige energietransitie er allemaal zijn in het land en waar ze zich mee bezig houden, heb ik een soort netwerkanalyse gemaakt. En dat zijn heel veel collega’s. Ik heb hiervan een schema gemaakt, om overzicht te bieden, maar deze is vrij complex geworden. Dat illustreert wel dat het onderwerp ook vrij complex is.
(tekst gaat onder de afbeelding verder)

Willemjan Muysson

Dat is de creativiteit van de brandweermensen: we vinden voor alles een oplossing.

  • Willemjan Muysson Willemjan Muysson

Uitvoeringsagenda

In de visie Brandweer over morgen is gekeken naar de toekomst en is er een fundering gelegd hoe de brandweer op de veranderende samenleving kan inspelen. In de landelijke agenda brandweerzorg gaan we hier op door en hebben we onze ambities en vraagstukken voor de toekomst vastgelegd. Met de uitvoeringsagenda brandweerzorg is dit concreet gemaakt. Op dit moment staan er ruim 30 trajecten op deze agenda. In deze rubriek spreken we met de verschillende bevlogen projectleiders. Waar staan ze nu met het traject, welke mijlpalen zijn er al bereikt en wat is het doel? 

(foto: persoonlijk schema-overzicht van Willem-Jan met alle actoren rondom veilige energietransitie in kaart te brengen)

In deze tijd gebeurt veel meer digitaal en dat zorgt er ook voor dat er meer webinars verschijnen, sommige erg interessant rondom het onderwerp energietransitie. Zo heb ik een webinar over elektrische auto’s van de Vereniging Elektrische Rijders gevolgd. Dit was naar aanleiding van een uitzending van Radar over elektrische auto’s. Ik vond dit een eyeopener omdat ik toen zag hoe er vanuit dit perspectief (nauwelijks) gekeken werd naar veiligheid rondom dit onderwerp. Wij zitten natuurlijk echt in die veiligheidsfilm, maar het leeft nog lang niet overal. Je ziet dat er nu soms ideeën zijn ontwikkeld en politiek bestuurlijk al in gang zijn gezet, zonder dat veiligheid daarbij vanaf het begin meegenomen is. Bijvoorbeeld waterstofgas in huizen brengen, om cv-ketels op te laten branden en om te koken. Aan ons rest dan nog de taak om advies te geven hoe je dan veilig waterstof in een woning kan gebruiken. Terwijl het juist goed was geweest als we vanaf de start van de ontwikkelingen al ons advies hadden kunnen geven. Dat laat wel weer zien hoe belangrijk het is dat veiligheidsregio’s vroegtijdig bij dat soort plannen betrokken zijn.

3. Welke belangrijke resultaten verwacht je te behalen?

Een van de belangrijkste mijlpalen is in ieder geval een goed functionerend netwerk van mensen die zich bezighouden met veilige energietransitie, zowel bij risicobeheersing als incidentbestrijding. We hebben ons de afgelopen tijd ingezet om ervoor te zorgen dat ieder district uiteindelijk een bepaald onderwerp rondom energietransitie adopteert. Dat is gelukt. Zo heeft ieder district de regie over een bepaald onderwerp zodat we een aanspreekpunt hebben en weten waar de expertise ligt. Dit wordt nog vastgesteld in de stuurgroep. Daarnaast bouwen we aan een netwerk van contactpersonen in iedere regio, zodat er per regio een centraal aanspreekpunt is voor de problematiek rondom energietransitie.

Verder is er nog geen duidelijke structuur als het gaat om besluitvorming. Wie geeft er uiteindelijk een spreekwoordelijke klap op richtlijnen, handelingsperspectieven, handreikingen etc? Met dit traject gaan we dat meer stroomlijnen.

En terugverwijzend naar het programmaplan, dat alle vakjes op groen staan. Oftewel, alle onderwerpen waar we nog iets mee moeten doen afronden zodat ze langs alle sporen zijn behandeld. Dat betekent concreet dat we, als het gaat om veilige energietransitie goed geprepareerd zijn op alle fronten, voor alle energievormen. Zowel op het gebied van adviseren (preventie) als incidentbestrijding. En dat we onze invloed op de wetgeving uitoefenen.

4. Waar ligt de grootste uitdaging?

De grootste uitdaging ligt denk ik bij het goed aan tafel komen bij wetgevers en gemeentes en bij ideeënontwikkelaars, voor beïnvloeding van wet- en regelgeving bij energietransitie. Dit verloopt wat moeilijker omdat dit vaak onoverzichtelijk en ondoorzichtig is. Het is een uitdaging om hier een goede routing in te vinden. Het voordeel van een netwerk opbouwen is, dat er collega’s zijn die hier goed de weg in weten te vinden en we gebruik kunnen maken van deze kennis en expertise.

Een andere uitdaging ligt binnen de brandweerwereld. Mijn ervaring leert dat we binnen de brandweer nog wel eens moeite hebben met het erkennen van elkaars kennis en expertise. Als bijvoorbeeld regio x zich verdiept heeft in waterstof en daar een goed stuk over naar buiten brengt, dan is het vaak zo dat regio y ook specialisten heeft op dit gebied. Zij gaan dit dan nog eens overdoen, om te kijken of het allemaal wel echt klopt. Vaak wordt hetzelfde onderzoek dan nog eens gedaan. Het zou mooi zijn als we deze cultuur wat kunnen aanpassen, al is het maar met kleine stapjes. Ik geloof zeker dat dit gaat lukken.

5. Wat vind je zelf interessant aan het onderwerp?

Of je het nu leuk vindt of niet, energietransitie heeft en gaat nog heel veel invloed hebben. Als ik naar de brandweer kijk, blijven we voor verrassingen staan. Ik vind het heel interessant om te mee te maken hoe we daar nou slim op kunnen reageren. Ik vind dat wij in Nederland een hele professionele brandweer hebben. We gaan dit gewoon met z’n allen oppakken, misschien met vallen en opstaan, maar dat is de creativiteit van de brandweermensen: we vinden voor alles een oplossing. Dat vind ik hartstikke mooi om te zien. Alles wordt ook voortvarend opgepakt. Het is eerder zo dat een onderwerp rondom energietransitie op zeven plaatsen tegelijk opgepakt wordt en dat ik moet aangeven dat dat niet zo handig is, dan dat er een onderwerp blijft liggen.

Meer informatie

Voor meer informatie over dit traject, ga naar Veilige energietransitie of neem contact op met Willemjan Muysson, Programmamanager Veilige Energietransitie.

Energietransitie

Nieuwe technieken van energie-gebruik en -opslag, wat betekent dat eigenlijk voor de veiligheid?

Energietransitie_shutterstock_764274979.jpg

Samen ambities waarmaken

Als brandweer spelen we in op de veranderende samenleving. Hoe we dit doen lees je op deze pagina.

Uitvoeringsagenda-Werk-in-uitvoering.jpg

Actualiteiten Uitvoeringsagenda

Lees meer over de verschillende trajecten uit de Landelijke Uitvoeringsagenda in de rubrieken 'Mijlpalen' en 'Werk in uitvoering'.

Uitvoeringsagenda-36trajecten.jpg

Delen