Attentie attentie: attentiegebieden

  • Nederland
  • 04 maart 2021

Het lijkt nog zo ver weg, maar er gaat weer een tijd komen dat er grote evenementen en buitenactiviteiten plaatsvinden. Om te zorgen terreinen veilig zijn, zijn er door een projectgroep van Brandweer Nederland zogenaamde attentiegebieden als handelingsperspectief bedacht. Door deze attentiegebieden kunnen hulpdiensten ervoor zorgen dat de veiligheid nog meer gewaarborgd wordt bij de drie scenario’s brand, gifwolk en explosie.

Vijf brandende vragen aan programma coördinator Omgevingsrecht Marijke Besslink en adviseur informatievoorziening Guus Welter.

Wat houden de attentiegebieden in?

De attentiegebieden sluiten aan bij de aandachtsgebieden van de Omgevingswet. Deze aandachtsgebieden zijn ter bescherming van mensen in gebouwen. De attentiegebieden richten zich op mensen die zich buiten gebouwen bevinden. De risico’s voor buiten en binnen zijn hetzelfde, maar de gevolgen voor personen buiten zijn groter omdat ze niet beschermd zijn door gebouwen. De attentiegebieden zijn ingedeeld in de gevaren: brand, explosie en gifwolk. ‘Voor deze categorieën zijn waardes berekend zodat het attentiegebied kan worden aangegeven en dus ook het gebied waarin mensen geen gevaar lopen’, vertelt Guus.

‘Hulpdiensten adviseren de gemeente over wat attentiegebieden voor hun zijn’, vertelt Marijke verder. ‘Door de attentiegebieden vooraf in kaart te brengen, kent de gemeente deze afstanden. Als je die gebieden vooraf aanreikt aan bijvoorbeeld een ondernemer, dan biedt het handelingsperspectieven. Het is een advies, maar geen wettelijke verplichting.’

Hoe zorgen we ervoor dat deze adviezen toegepast worden?

‘Het moet bij iedereen tussen de oren komen. Met z’n allen zijn we ambassadeur om hier aandacht aan te geven. Met de animatie maken we al een grote slag. Daarin is visueel gemaakt waarom het zo belangrijk is’, aldus Marijke.

De Omgevingswet houdt rekening met de afweging van belangen in de leefomgeving. ‘De belangenafweging voor complexe initiatieven gebeurt formeel in een overleg met belanghebbenden aan ‘de omgevingstafel’’, legt Guus uit. ‘Een ondernemer wil bijvoorbeeld een camping starten. Dit is een complexe aanvraag. Deze ondernemer gaat naar de gemeente. De gemeente organiseert een omgevingstafel. Bij zo’n aanvraag is het wenselijk dat er iemand van de veiligheidsregio aanschuift aan de tafel, want veiligheid wil je vooraf waarborgen.’ De omgevingstafel is een kans voor hulpdiensten om de attentiegebieden te noemen. Er is een handreiking, met als doel het waarborgen van de fysieke veiligheid bij het opstellen en uitvoeren van omgevingsplannen. Het Omgevingsplan komt straks in plaats van bestemmingsplan(nen). De handreiking is een hulpmiddel voor adviseurs van de veiligheidsregio’s bij hun advisering aan de gemeente.

Hoe zorgen we ervoor dat de brandweer vroeg aan tafel komt?

Guus: ‘Eigenlijk wil de veiligheidsregio nog eerder betrokken zijn bij initiatieven dan bij de formele ‘omgevingstafel. Bijvoorbeeld al bij de eerste ideeën die besproken worden met een wethouder en vervolgens op een afdeling ruimtelijke ordening van een gemeente. Dit heeft te maken met bestuurlijke bewustwording. De gemeente moet door hebben dat bij een aanvraag hulpdiensten vooraf betrokken moeten worden.’ ‘Als je zorgt dat er iemand uit de veiligheidsregio één dag per week werkt bij de gemeente op de afdeling ruimtelijke ordening, dan weet je wat er speelt’, gaat Marijke verder. ‘Doe je dat niet, dan kan het goed zijn dat je pas van een initiatief hoort als je geen invloed meer kan uitoefenen op het aspect ‘veiligheid’. We zitten nu aan de achterkant en moeten naar de voorkant. Er moet bij iedereen goed in de oren geknoopt worden dat veiligheid belangrijk is en dat daarom hulpdiensten er in een vroeg stadium bij moeten aanhaken. Als veiligheidsregio moeten we niet afwachten, maar zelf zorgen voor een goed netwerk. Hierin zit ook een verschuiving van de verantwoordelijkheden en dus een cultuuromslag.

Wat is de stand van zaken als het gaat om de gehele Omgevingswet?

Het streven is dat de wet 1 januari 2022 in werking treedt. Om te kijken of alle partijen, waaronder ook de veiligheidsregio’s, ‘klaar’ zijn, doet “Aan de slag met de Omgevingswet” (van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)) ieder half jaar een uitvraag: de Monitor invoering Omgevingswet. ‘Dit is voor de veiligheidsregio’s een belangrijk instrument om de voortgang in de gaten te houden. Er moet nog heel veel gebeuren. Ook bij gemeenten’, aldus Guus. Vanuit Brandweer Nederland zijn verschillende hulpmiddelen ontwikkeld waarvan er twee hieronder worden toegelicht.

‘Voor de veiligheidsregio’s is een planning opgesteld: de ‘Route2022 veiligheidsregio’s’*’, vult Marijke aan. Hierin zijn alle belangrijke mijlpalen en data opgenomen. Veiligheidsregio’s kunnen dit gebruiken bij het opstellen of toetsen van haar planning.

Guus: ‘Brandweer Nederland heeft een document opgesteld waarin voor de brandweer relevante bruidsschatregels* zijn opgenomen. Een regio kan op basis hiervan zelf een afweging maken welke regels voor haar van toepassing zijn.’ Een deel van deze regelgeving heeft betrekking op de brandweer, bijvoorbeeld de beschikbaarheid van bluswater. Dit is nu nog een set met landelijke regelgeving, deze wordt met de Omgevingswet overgedragen aan de gemeenten.

Wat is de belangrijkste stap die moet worden gemaakt?

Volgens Marijke moet er nog veel gebeuren om ons voor de Omgevingswet klaar te maken. ‘Zo is de cultuuromslag belangrijk, om alle partijen bewust te maken. Eind vorig jaar zijn we gestart met een cultuurtraject. Hierin kijken we hoe we aan de slag gaan met de cultuurverandering.’ Er zijn diverse middelen beschikbaar, zoals het Omgevingsspel, die regio’s kunnen gebruiken om bewustwording te creëren en een cultuuromslag in gang te brengen. ‘Met het Omgevingswetspel kan de veiligheidsregio samen met haar ketenpartners, bestuurders en/of interne collega's aan de hand van fictieve casussen ervaren op welke manier de Omgevingswet invloed heeft op ieders taak, rol en onderlinge contacten.’

Daarnaast is er een directe link met ‘risicogericht werken’, een ander traject van de Uitvoeringsagenda. ‘De Omgevingswet dwingt ons tot een andere manier van werken en denken, iets dat sterk te maken heeft met hoe je naar risico’s kijkt en deze beoordeeld.’ Meer informatie over risicogericht werken is hier te vinden in een eerder interview voor werk in uitvoering.

Zo is er nog veel meer te vertellen over de wet en zijn er nog veel meer hulpmiddelen beschikbaar. Meer informatie over de Omgevingswet vind je op de website van het IFV en bij het loket omgevingswet*.

* Niet alle documenten zijn online beschikbaar. Mocht je meer willen weten, neem dan contact op met Marijke Besselink via Marijke.Besselink@ifv.nl.

Marijke Besselink
Guus Welter (2)

We zitten nu aan de achterkant en moeten naar de voorkant.

Samen ambities waarmaken

Als brandweer spelen we in op de veranderende samenleving. Hoe we dit doen lees je op deze pagina.

Uitvoeringsagenda-Werk-in-uitvoering.jpg

Actualiteiten Uitvoeringsagenda

Lees meer over de verschillende trajecten uit de Landelijke Uitvoeringsagenda in de rubrieken 'Mijlpalen' en 'Werk in uitvoering'.

Uitvoeringsagenda-36trajecten.jpg

Delen