Invoering Omgevingswet op 1 juli 2022

  • Nederland
  • 20 mei 2021

De invoering van de Omgevingswet stond gepland op 1 januari 2022. Volgende week is de invoeringsdatum onderwerp van gesprek in de bijeenkomst van Eerste Kamercommissies. Belangrijkste redenen van mogelijk uitstel zijn onduidelijkheid over de financiering van het nieuwe stelsel en het nog niet klaar zijn van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). De projectleiders nemen je mee in de stand van zaken.


Inmiddels is bekend dat de invoeringsdatum is verplaatst naar 1 juli 2022. Zie ook rijksoverheid.nl: Nieuwe datum voor zorgvuldige start Omgevingswet: 1 juli 2022


Projectleider Omgevingswet Marijke Besselink: ‘Alle regio’s zijn natuurlijk volop bezig met de voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet. De Omgevingswet heeft als gevolg dat dat medewerkers op een andere manier naar de wereld moeten kijken. Waar we voorheen adviseerden ‘nee, tenzij’ gaan we toe naar een ‘ja mits’. Dat vraagt om een integrale aanpak met oog voor andere belanghebbenden. Nieuwe werkprocessen en een cultuuromslag vragen tijd en aandacht.’

ICT

Guus Welter, projectleider DSO, vult aan: ‘In voorbereiding op de invoering moet ook de informatievoorziening/ ICT op orde zijn: de vergunningensystemen moeten ‘zaakgericht’ kunnen werken en de gegevens die nodig zijn bij advisering moeten digitaal beschikbaar zijn. Vanuit het programma ‘DSO veiligheidsregio’s’ zijn via het Loket Omgevingsrecht al veel hulpmiddelen ter beschikking gesteld aan de regio’s om dit mogelijk te maken.’

Monitor Omgevingswet: stand van zaken

Elk kwartaal wordt door het Ministerie van BZK een uitvraag gedaan naar de stand van zaken bij de bevoegd gezagen en de ketenpartners, zoals de veiligheidsregio’s. Uit deze monitor komt een beeld naar voren van de voortgang, maar ook de knelpunten. Een aantal knelpunten en relevante thema’s zetten we voor je op een rij.

Afhankelijkheid van gemeenten

Veiligheidsregio’s zijn in de voortgang sterk afhankelijk van afspraken die met gemeenten worden gemaakt over de mate van advisering op vergunningen. Veel gemeenten lijken echter zelf nog een flinke slag te moeten slaan en zijn nog niet klaar om afspraken te maken. Komt dit je bekend voor? Neem dan contact op met je eigen Regionale Implementatie Ondersteuners van de VNG (de RIO). Zij kunnen hierin helpen. Weet je niet wie dit voor jou regio is, neem dan contact op met Marijke of Guus.

Digitaal Stelsel Omgevingswet

Een aantal regio’s beschikt nog niet over een geschikt zaaksysteem. Ook als ze nu meteen starten met een aanbesteding, dan hebben ze op 1 januari 2022 nog geen ingericht systeem. Daarnaast blijkt momenteel dat leveranciers niet in staat zijn de gewenste ondersteuning te bieden bij implementatie van al aanbestede systemen. Er zijn veel (praktische) vragen. Bijvoorbeeld wat het effect is op de ‘aanwijzing bedrijfsbrandweer’. Ook aan de ‘achterkant’ wordt hard gewerkt, zoals aan de inrichting van het nieuwe Register Externe Veiligheid (REV). Eerder is aangegeven dat de drempelwaarden voor registratie van gevaarlijke stoffen omhoog dreigde te gaan, nu speelt hetzelfde bij ‘kwetsbare objecten en locaties’. In het REV wordt een andere definitie gehanteerd waardoor bijvoorbeeld bedrijfswoningen en gebouwen met minder dan 8 verdiepingen niet als kwetsbaar zijn gedefinieerd. Dat sluit niet aan op onze verwachting. Moet de definitie aangepast worden? Of de terminologie? Dit soort landelijke vraagstukken worden opgepakt binnen het project DSO veiligheidsregio’s.

Onderzoek financiële consequenties

In opdracht van de voormalige Programmaraad Risicobeheersing is onlangs onderzoek gedaan naar de financiële gevolgen van de risicobeheersingstaken stelselherziening Omgevingsrecht voor veiligheidsregio’s. Daaruit blijkt dat de verwachte eenmalige transitiekosten voor de veiligheidsregio’s tezamen 20 tot 30 miljoen euro bedragen en dat er sprake zal zijn van 15 tot 20 miljoen structurele meerkosten. De verwachte meerkosten voor de veiligheidsregio’s komen door inspanningen die nodig zijn voor integrale advisering en intensievere afstemming met het bevoegd gezag, bijscholing van huidig personeel, werving van nieuw personeel en de aanschaf en onderhoud van diverse ICT-systemen. Op verzoek van de RCDV heeft het Veiligheidsberaad het Cebeon rapport met een begeleidende brief verzonden aan de Minister aan BZK. Hierin heeft het Veiligheidsberaad aandacht gevraagd voor de meerkosten die de veiligheidsregio’s onder de werking van de Omgevingswet gaan maken. Ook is verzocht de veiligheidsregio’s te betrekken bij de financiële evaluaties die de komende jaren nog plaats gaan vinden.

Het totaalbeeld van de structurele gevolgen van de stelselherziening

Cultuuromslag

Uit de voortgangsrapportage ‘Aan de slag met de Omgevingswet’ van het Ministerie van BZK blijkt dat de Omgevingswet ook van de veiligheidsregio’s een cultuuromslag vraagt en dat er behoefte is aan ondersteuning. Marijke: ‘Vanuit het project van Brandweer Nederland hebben we met betrokkenen twee brainstormsessie georganiseerd om de behoeftes en ideeën te verzamel. Deze werken we nu verder uit. Eerder hebben we al het Omgevingswetspel ontwikkeld. Door het spelen van het spel ga je met elkaar in gesprek en ga je situaties van verschillende kanten bekijken. Niets is goed of fout maar het geeft vooral inzicht. En daarmee draagt het ook bij aan de benodigde cultuuromslag.’

Overleg tijdens Omgevingswetspel

Daarnaast is er de samenhang met het Programma Risicogerichtheid. Daarin wordt gewerkt aan een eenduidige risicobeoordeling waarbij de impactbeoordeling om een cultuuromslag van de actoren vraagt. Vanuit het Decanaat Risicomanagement wordt reeds voorzien in diverse leerblokken (modulen) inzake dit speelveld. Zie voor meer toelichting de tot nu toe door het decanaat uitgegeven nieuwsbrieven of neem contact op met de Decaan Risicomanagement Leo.deNiet@ifv.nl.

Vergroten bestuurlijke betrokkenheid

Uit de BZK-monitor komt ook naar voren dat de bestuurlijke betrokkenheid nog onvoldoende is. Bestuurlijke betrokkenheid is nodig omdat de Omgevingswet ervan uitgaat dat integrale afweging tussen verschillende belangen plaatsvindt. In dit proces is de Veiligheidsregio een belangrijke partij die het belang van een de fysieke veilige en gezonde leefomgeving inbrengt. Veiligheidsregio’s ervaren veelal dat de bestuurlijke aandacht en daarmee aandacht voor de veilige omgeving ontbreekt of te laat onder de aandacht komt. Een integrale afweging is dan lastig of onmogelijk en gaat uiteindelijk ten koste van de veiligheid. Om dit te vergroten bezoeken ambassadeur Omgevingswet Jacqueline Buitendijk en Marijke Besselink alle directeuren veiligheidsregio’s om hen bij te praten. Bestuurlijke betrokkenheid vergroten is hierbij een belangrijk bespreekpunt. Inmiddels zijn meer dan de helft van de directeuren digitaal bezocht.

Beschikbare hulpmiddelen voor veiligheidsregio’s

Guus: ‘We hebben inmiddels al veel hulpmiddelen kunnen ontwikkelen en informatie kunnen verzamelen voor de veiligheidsregio’s. Dit is terug te vinden op het Loket Omgevingsrecht. Heb je hier vragen, mis je nog iets, of heb je geen toegang neem dan contact op met guus.welter@ifv.nl of marijke.besselink@ifv.nl

  • Impactanalyse Omgevingswet (M&I partners) (Guus Welter)
  • Route2022 veiligheidsregio’s (Guus Welter/Marijke Besselink)
  • Bruidsschat in relatie tot veiligheidsregio’s (Marijke Besselink)
  • Loket Omgevingsrecht (Marijke Besselink/Guus Welter)
  • Bouwstenen fysieke veiligheid in Omgevingsplan (Menno de Jonge)
  • Omgevingswetspel veiligheidsregio’s (Marijke Besselink)
  • Beschikbaarheid gegevens o.a. risicokaart/register externe veiligheid (Guus Welter)

Gewerkt wordt aan (onder andere) de volgende producten als hulpmiddel bij de invoering:

  • Overzicht ‘tijdelijke maatregelen’ om het niet-beschikbaar zijn van vergunning/zaaksystemen zoveel mogelijk te ondervangen
  • Gegevens over kwetsbare gebouwen locaties: deze komen beschikbaar in het REV op een voor de veiligheidsregio’s gewenst detailleringsniveau
  • Gegevens over risicovolle bedrijven: deze komen beschikbaar op in het REV op een voor de veiligheidsregio’s gewenst detailleringsniveau
  • Het zaaktype ‘Aanwijzing bedrijfsbrandweer’ wordt beschreven en opgenomen in de generieke PDC/ZTC veiligheidsregio’s

‘Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is een stelsel van landelijke technische voorzieningen ten behoeve van de Omgevingswet. Het DSO ondersteunt digitaal de uitvoering van de Omgevingswet. Een concreet voorbeeld van zo’n landelijke technische voorziening is het omgevingsloket. Via dit loket kan iedereen die een omgevingsvergunning aanvraagt snel zien wat mag en wat niet mag volgens de Omgevingswet. Het is hierbij de bedoeling dat 70% van de aanvragen geautomatiseerd geaccordeerd wordt. De informatievoorziening vanuit de regio’s rondom de fysieke leefomgeving moet daarom goed en volledig zijn.’

Guus Welter, projectleider DSO

Omgevingswet

De invoering van de Omgevingswet staat gepland op 1 juli 2022. Het stelsel van de Omgevingswet bundelt de regels over ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water.

Omgevingswet

Voor in je agenda

Leerkring 21 mei

Op vrijdag 21 mei is er weer een Leerkring voor beleidsmakers en kwartiermakers Omgevingswet. Op de agenda staan de onderwerpen Beelden bij kwadranten en de relatie met verandermanagement (Kiki Capello van de VR-RR), de bestuurlijke dialoog verantwoorde brandweerzorg 2024-2023 (Iwan Custers van de VR-ZL), en de relatie tussen de Omgevingswet met risicogerichtheid en het recente onderzoek ‘verbinding tussen werelden’ (Marijke Besselink, Renee Linck, Vanessa Koomen, Guus Welter en Ivo Snijders). Aanmelden kan bij marijke.besselink@ifv.nl.

Omgevingsspel 10 juni

Op 10 juni gaan we weer fysiek het Omgevingsspel (link) spelen dit keer samen met 10 collega’s van de GGD in de Veiligheidsregio Limburg-Noord. Hiervoor hebben wij voor de GGD specifieke opdrachtkaartjes ontwikkeld. Wil je ook het omgevingsspel spelen? Hiervoor kun je je aanmelden bij marijke.besselink@ifv.nl.

Themadag Omgevingswet 10 juni

Op donderdag 10 juni organiseert het netwerk Omgevingsveiligheid een themadag Omgevingswet Alle medewerkers die geïnteresseerd zijn in de Omgevingswet zijn welkom. Thema’s als de Bruidsschat en omgevingstafels worden aan de hand van best practices behandeld. Al meer dan 100 collega’s hebben zich aangemeld. Jij nog niet? Aanmelden kan via marijke.besselink@ifv.nl.

NOVI (Nationale Omgevingsvisie)

Op 31 maart 2021 hebben we als Brandweer Nederland/IFV een bijdrage geleverd aan de eerste NOVI conferentie. Het onderwerp was ‘Hoe organiseren we een veilige energietransitie: de N470 DC grid (gelijkstroom netwerk) de duurzaamste weg van Nederland’. De N470 is een weg die de A13 aansluit op de A12 en A4 en langs een industrieterrein loopt in de provincie Zuid-Holland. Voor de opwekking van wisselstroom vanuit zonnepanelen in geluidsschermen, de omzetting van wisselspanning naar gelijkstroom, de opslag van de energie in een energieopslagsysteem en een netwerk dat de lichtmasten en verkeerslichten voorziet van elektriciteit. Hoe zorgen we ervoor dat veiligheid in de hele keten, van opwekking tot gebruik, is meegenomen?

Delen