Terrorismegevolgbestrijding: belangrijke lessen van Londense collega’s

  • Nederland
  • 06 mei 2018

Van wie kun je beter leren hoe je als hulpverleners te werk moet gaan na een terroristische aanslag dan van mensen die dit al eens hebben meegemaakt? Om die reden vertrok enkele weken geleden een kleine delegatie naar Londen om te leren van de collega´s die betrokken waren bij aanslagen in de Engelse hoofdstad.

Het was toen toevallig precies een jaar geleden dat er een aanslag was op de Westminster Bridge, niet de eerste terroristische aanslag in de Engelse hoofdstad. Maikel Lenssen en de andere leden van de delegatie zagen met eigen ogen de verse bloemen op de plek waar het gebeurde. Ook hoorden ze uit eerst hand de emotionele verhalen van politie-, brandweer- en ambulancepersoneel dat als eerste ter plaatse was.

Aanleiding en ‘important lessons’
Initiatief voor dit werkbezoek komt voort uit het project Terrorismegevolgbestrijding (TGB) van het IFV. ‘In september hadden we een “exchange-meeting” met experts uit twaalf Europese landen. Daar heb ik een collega uit Londen leren kennen en die nodigde ons uit’, vertelt Maikel Lenssen, beleidsadviseur crisisbeheersing van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en landelijk coördinator TGB bij het Instituut Fysieke Veiligheid. ‘We hebben van verschillende disciplines presentaties gekregen en hun uitrusting gezien. “Onze gastheer, assistant commissioner Graham Ellis, zei onder andere: “Saving lifes is never without risks”.”En daar sluit ik me graag bij aan. Want niets doen is geen optie.” aldus Lenssen.

Belangrijkste lessen

De belangrijkste boodschap van de Londense collega’s aan Lenssen en de anderen: je moet het als hulpverleners sámen doen. Dat was ook de reden waarom de Nederlandse afvaardiging zowel uit brandweer, ambulance, politie maar ook meldkamer en crisiscommunicatie bestond. Wat zijn volgens hen de belangrijkste lessen die zij in Londen geleerd hebben en nu meenemen de organisatie in.
 
Belangrijkste lessen Belangrijkste lessen

  • We kunnen het niet alleen
  • De waarde van het ringenmodel
  • Specialistische teams
  • “Hope for the best, prepare for the worst”
  • Persoonlijke relaties zijn cruciaal

 

We kunnen het niet alleen
“Terrorismegevolgbestrijding valt of staat echt met samenwerking tussen alle kolommen”, begint Lenssen. “De multidisciplinaire aanpak van brandweer, ambulance en politie is cruciaal. Je moet het echt sámen doen. Het is heel belangrijk om te weten wie welke rol heeft, zeker in de eerste uren na een incident.”

De waarde van het ringenmodel
Dit werkbezoek benadrukt wat Lenssen betreft echt de noodzaak van het inzetten van de ringenmodel van de politie, zo nodig aangevuld met zonering zoals we dat nu uitleren. “Dat houdt in dat je binnen ring 1, het brongebied van het CoPI, een verdere indeling van de plaats van de aanslag aanbrengt door middel van een hot, warm en cold zone zoals we dat bij de brandweer kennen van de IBGS-procedure. Binnen een zone heeft iedere dienst zijn eigen taken en verantwoordelijkheden. Bij een “active shooter” treedt alleen de politie op in de hot zone, die zich focust op het vinden van de dader(s), niet op het helpen van de slachtoffers. Direct daarachter komt de warme zone, waarin ambulance- en brandweerpersoneel levens van slachtoffers redt. De politie beschermt en beveiligt de hulpverleners in de warm en cold zone zodat zij veilig hun werk kunnen doen. Het niet helpen van slachtoffers druist nog wel eens in tegen het gevoel van hulpverleners, maar het is wel heel belangrijk dat iedereen zich aan hun taak houdt. Ook in Engeland is gebleken dat de hulpverleners alleen hun werk kunnen en durven doen als ze zich beschermd voelen door de politie. Daarnaast is het zaak dat de politie zo snel mogelijk de dader(s) vindt om te voorkomen dat er nog meer slachtoffers vallen.”

Specialistische teams
Maar London Fire Brigade – net als enkele andere grote Engelse steden – beschikt ook specialistische brandweerteams, die onder andere zijn uitgerust met kogelwerende vesten en ballistische helmen om op te kunnen treden direct achter de interventieteams van de politie. Vooral de samenwerking tussen de Metropolitan Police en London Fire Brigade als het gaat om incidenten waarbij vuur als wapen wordt ingezet, is bijzonder en een verregaande vorm van samenwerking waarbij gebruik wordt gemaakt van elkaars expertise: the best of both worlds! 

Of specialistische brandweer- en ambulanceteams in de Nederlandse situatie ook een antwoord zijn op de geconstateerde knelpunten, is op dit moment onderwerp van een onderzoek door het IFV.

London beschikt over specialistische teams, zowel bij de brandweer als bij de ambulancedienst. Voor de geneeskundige kolom zijn Hazardous Area Response Teams (HART) verdeeld over het Verenigd Koninkrijk. London beschikt over twee van dergelijke teams die naast terroristische aanslagen kunnen worden ingezet bij incidenten met gevaarlijke stoffen, reddingen op hoogten en in (snelstromend) water. Voor dergelijke incidenten beschikken zij uiteraard over de bijpassende persoonlijke beschermingsmiddelen en zijn zij opgeleid, getraind en geoefend in het gebruik en de toepassing daarvan.

“Hope for the best, prepare for the worst”  
Om goed op de hoogte te zijn van ieders rollen en optimaal te kunnen samenwerken bij een terroristische dreiging en na een aanslag is samen oefenen ontzettend belangrijk. Ook de Engelsen benadrukken dit. Lenssen: “Je moet weten wat je ter plaatse moet doen en wat je van de ander kunt verwachten. Daarom moeten politie, brandweer en ambulance meer samen oefenen. Dat gebeurt nu echt onvoldoende. Samen oefenen draagt niet alleen bij aan het zelfvertrouwen van de hulpverleners om deze complexe taak te kunnen uitvoeren en maar zeker ook aan het vertrouwen tussen diensten en collega’s onderling. Daarnaast zorgt oefenen voor veerkracht in de organisaties. Beide komt ook de samenwerking bij de meer reguliere incidenten ten goede.”

Persoonlijke relaties zijn cruciaal
”Ze hebben het ons in Londen echt op het hart gedrukt: het is heel belangrijk om elkaar te kennen als je samen aan het werk bent bij een dreiging en na zo´n aanslag. Door persoonlijke relaties tussen brandweer, politie en ambulance kun je op zo´n moment over de barrières van de bureaucratie heen stappen en dingen regelen. Ook in ´koude´ situaties.” besluit Lenssen. 

“Natuurlijk is London niet direct vergelijkbaar met de situatie in Nederland. Niet alleen de schaalgrootte – zowel voor wat betreft het aantal inwoners en de omvang van de operationele diensten – maar zeker ook de ervaringen met terroristische aanslagen, de actuele dreiging en daarmee het risico- en urgentiebesef zijn echt anders. Desondanks kunnen we in Nederland trots zijn op onze crisisstructuur. Zo hebben we kunnen ervaren welke uitdagingen optreden als drie meldkamers niet bij elkaar zitten, in tegenstelling tot onze gemeenschappelijke meldkamers. En ook onderzoekt men in London of hun Gold, Silver and Bronze Command-system kan worden doorontwikkeld naar een ontkleurde commandostructuur met een strategisch, tactisch en operationeel niveau.”

Tenslotte

Tenslotte wil Lenssen benadrukken dat zij in London buitengewoon gastvrij zijn ontvangen. “Door alle aanslagen maar ook de brand in Grenfell Tower is de druk op de Londense collega’s bijzonder hoog. Desondanks hebben zij alle tijd en ruimte genomen om ons in alle openheid te informeren over de Londense kijk op terrorisme en terrorismegevolgbestrijding. Er is een solide basis gelegd voor een verdergaande samenwerking en een verdere kennis- en informatiedeling, ook op andere thema’s.”
Wij gebruiken cookies