Rookmelders redden levens
De meeste slachtoffers bij brand vallen door het inademen van rook. Als je slaapt, ruik je niets, je neus werkt niet. Alleen je gehoor werkt nog. Als je wasdroger kortsluiting maakt en brand veroorzaakt, word je van de rooklucht dus niet wakker. Doordat rook veel giftige gassen bevat, raak je snel in een diepe bewusteloosheid. Vaak al binnen enkele minuten. Rookmelders zijn van levensbelang, en niet alleen als je slaapt! Hoe sneller je een brand ontdekt, des te meer tijd en kans heb je om je huis veilig te verlaten.
TIP
De beste plek voor je rookmelder
Hang ten minste rookmelders in de hal en op de overloop. Dit is meestal de vluchtroute als er brand uitbreekt. Nog beter is het om ook melders op te hangen in alle slaapkamers en de woonkamer. En wil je maximale beveiliging, hang dan melders op in alle ruimten waar brand kan ontstaan.
In ieder geval:
- op elke verdieping tegen het plafond
- minimaal 50 cm van een muur of hoek en niet op de tocht of bij mechanische ventilatie in de buurt
- in de ruimte waar de slaapkamers op uit komen (vluchtroute)
Voor nog meer veiligheid:
- in iedere slaapkamer
- in de woonkamer of andere verblijfsruimte
- in de ruimte waar de wasmachine en wasdroger staan (als dit niet de doucheruimte is)
- in iedere ruimte waar elektrische apparaten worden opgeladen (telefoons, tablets, fietsen, hoverboards, ...)
TIP
Plaats de rookmelder niet
- bij een ventilator of ventilatieopening
- boven de verwarming
- op tochtige plekken
- in de stoom/damp van een kooktoestel of vaatwasser. Lukt dit niet, plaats dan een thermische melder
- in de badkamer. Staat er in de badkamer apparatuur die brand kan veroorzaken (bijvoorbeeld een wasdroger), plaats dan een rookmelder in de gang of overloop aan het plafond op 50 cm afstand van de badkamerdeur en op 50 cm afstand van omliggende muren.
Optische rookmelder
De optische rookmelder werkt op basis van infrarood. In de rookmelder zit een lichtgevoelige cel. De infrarode lichtbundel wordt door de lichtgevoelige cel opgevangen. Als de lichtbundel van de rookmelder wordt verstoord, gaat die piepen. Rook is zo’n verstoring. Maar ook stof. Maak dus regelmatig de optische rookmelder schoon door er een stofzuiger op te zetten.
Van het aanbakken en aanbranden bij het koken gaat een optische rookmelder ook af. Voor de keuken kun je dan ook beter een thermische rookmelder nemen.
Thermische rookmelder
Een thermische rookmelder werkt op basis van de temperatuur. De thermische rookmelder gaat piepen als de temperatuur snel stijgt of bij een hoge temperatuur. Deze rookmelder gaat dus niet af bij rook zoals een optische rookmelder doet. De meeste slachtoffers ontstaan door rook en niet door de brand zelf.
Rook ontstaat al bij een smeulende brand waar geen vlammen bij zijn. Een thermische rookmelder gaat in die situatie niet op tijd af.
TIP
Wist je dat
- je niks ruikt als je slaapt, dus ook geen rook
- een rookmelder je wakker maakt en ervoor zorgt dat je tijd hebt om te vluchten!
- rookmelders te koop zijn in alle doe-het-zelfzaken en bouwmarkten
- een rookmelder binnen 1 minuut geplaatst is
- rookmelders niet zomaar afgaan als je een sigaret rookt
- een rookmelder voor doven en slechthorenden in principe wordt vergoed door de zorgverzekeraar
De beste rookmelder voor jou
Rookmelders zijn verkrijgbaar in verschillende soorten en prijsklassen. Kies altijd voor een goedgekeurde rookmelder. Het Europese keurmerk EN 14604 houdt in dat de rookmelder voldoet aan de noodzakelijke kwaliteitseisen ten aanzien van productinformatie, onderhoud, duurzaamheid en milieuaspecten. Alleen rookmelders met dit keurmerk mogen nog worden verkocht.
Let er bij de aanschaf op of de rookmelder werkt op batterijen die jaarlijks vervangen moeten worden of dat er een batterij in de melder zit die vijf of tien jaar meegaat. Een rookmelder met een batterij die meerdere jaren werkt, is bij aanschaf wel duurder maar levert veel gemak omdat je niet steeds weer een nieuwe batterij hoeft te plaatsen.
Gekoppelde melders
Wil je meerdere melders in huis ophangen? Zorg er dan voor dat de melders aan elkaar gekoppeld kunnen worden. Dit kan gewoon draadloos. Als één melder in huis afgaat door rook, dan gaat het signaal af bij alle melders die gekoppeld zijn. Je wordt eerder gewaarschuwd. Als je boven ligt te slapen en beneden ontstaat brand, is het goed om dat te weten als de brand alleen nog maar beneden is. Je hebt zo dus een grotere overlevingskans.
Gekoppelde melders zijn ook handig als je die deelt met de buren. Zo kun je nog eerder een brand ontdekken en elkaar waarschuwen of helpen.
Voorbeelden van koppelbare melders zijn: Fire Angel Wi-Safe 2, EI, Nest, Honeywell, Smartwares, of melders van Toon (Eneco).
Onderhoud en testen
Optische rookmelders maken gebruik van een lichtgevoelige cel, die de rook waarneemt. Als er rook bijkomt, wordt het licht verstoord en gaat het alarm af. Omdat je rookmelder ook afgaat als er veel stof bij de lichtbron komt, is het belangrijk om deze schoon te houden. Als er teveel stof ophoopt in de melder, kan hij niet meer goed functioneren. Maak de melder daarom regelmatig stofvrij met de stofzuiger of licht vochtig doekje, bijvoorbeeld wanneer je rookmelder test of de batterij vervangt.
Test maandelijks of de rookmelder nog werkt. In de meeste gevallen zit een testknop op de rookmelder. Het kan helpen om hiervoor een vast moment in te plannen, bijvoorbeeld telkens de eerste maandag van de maand.
De batterij van je rookmelder
De batterij gaat gemiddeld één jaar mee. Tip: plak een sticker op de melder met de datum wanneer de batterij weer aan vervanging toe is. Op die manier weet je precies wanneer de batterij voor het laatst is vervangen. Als de batterij bijna leeg is, hoor je elke minuut een piepsignaal. Je kunt ook een vaste datum nemen om altijd je batterij van je rookmelder te vervangen. Neem bijvoorbeeld de overgang van zomer- naar wintertijd. Dan verzet je de klokken en plaats je meteen een nieuwe batterij in je rookmelder. Overigens zijn er ook rookmelders te koop waarvan de batterij vijf of tien jaar meegaat.
Rookmelder ook in bestaande bouw verplicht
‘Niet voor niets pleiten wij al vanaf 2015 voor verplichting van rookmelders in bestaande bouw’, zegt Hilda Raasing namens Brandweer Nederland.
Levensduur
Na 10 jaar vervangen
Een rookmelder heeft een levensduur van 10 jaar. Daarna is de betrouwbaarheid niet meer gegarandeerd. De datum staat op de rookmelder en/of de verpakking aangegeven. Lees ook goed de handleiding van de melder.
Ongeveer de helft van alle woningbranden zijn branden waarbij het vuur smeult. Deze smeulbranden veroorzaken veel rook en daardoor vallen ook de meeste slachtoffers.
Melders voor doven en slechthorenden
Een rookmelder geeft normaal een luid alarm. Voor doven en slechthorenden kan het een angstig gevoel geven dat zij het gewone alarm waarschijnlijk niet zullen horen. Er is een rookmelder die speciaal ontworpen is voor doven en slechthorenden. Dit alarm is koppelbaar en bestaat uit twee onderdelen: een strobe die felle flitslichten geeft en een trilplaat die je onder je kussen kunt leggen en inschakelt in geval van nood. Zo ben jij altijd direct op de hoogte als er brand uitbreekt, ook als je slaapt.
Dat kan niet bij alle type melders, maar wel bij alle Wi-Safe 2 melders, de WST-630 rookmelder, de WHT-630 hittemelder en de W2-CO-10X CO-melder. Het alarm voor doven en slechthorenden zal pas werken als deze draadloos is aangesloten op het rookmeldernetwerk. Met deze melders kun jij weer met een gerust hart wonen en slapen.
Lichtflitsen en trilplaat
De strobe hang je op of zet je neer en deze geeft felle flistlichten af. De flitsen zijn zowel overdag als 's nachts goed te zien. De trilplaat kun je onder je kussen of matras leggen, door de beweging van dit apparaatje zal je snel wakker worden zodat jij op tijd de ruimte kunt verlaten.
Geluidsversterker
De hoge pieptoon van een rookmelder is niet door iedereen goed te horen. Daarom is er ook een draadloze versterker te koppelen aan de rookmelder die een lage frequentie alarm geeft tussen de 85dB en 520Hz.
Slimme melders
Inmiddels zijn er ook rookmelders in omloop die niet alleen een akoestische signaal geven. Die slimme rookmelders gaan een paar stappen verder. Zo kun je een een push of e-mail bericht op je smartphone en tablet ontvangen waar in huis er rook, brand of extreme temperatuurstijging gemeten is.
Op elke verdieping kunnen een aantal slimme lampen een visueel alarm geven door te gaan knipperen, de rolluiken gaan open, en je elektrische apparaten in de buurt worden uitgeschakeld.
Er zijn ook slimme rookmelders die je bellen op je smartphone als er rook in huis wordt waargenomen.
Brandveilig wonen
Checklist voor een brandveilige woning
