“Het werk bij de brandweer kent ontzettend veel mooie kanten. Je komt terecht in uiteenlopende situaties, waarbij je echt iets kunt betekenen voor slachtoffers en hulpzoekenden. Samen met je collega’s krijg je situaties, waarvoor anderen liever weglopen, onder controle. Dat je op zo’n moment het verschil kunt maken, maakt dit werk bijzonder.” Daarnaast noemt Frank het sterke groepsgevoel binnen de brandweer als kracht van het vak.
Toch kent het werk ook een keerzijde. “Of het nu gaat om zware ongevallen met ernstig letsel als gevolg, slachtoffers die komen te overlijden of een reanimatie van een kind, dat doet iets met je. In het verleden was daar te weinig aandacht voor. Het paste niet bij het stoere imago van een brandweerman of politieagent. Maar juist daarom is het zo belangrijk dat er op het werk sociale steun en een vangnet zijn.”
Voordat Frank begon bij de brandweer in Almere, was hij als vrijwilliger actief bij het KNRM Reddingsstation in Blaricum. Daar leerde hij hoe belangrijk het is om te investeren in mentale weerbaarheid. Een verantwoordelijkheid die hij daar al deels op zich nam en die hij bij de brandweer graag voortzette. “Sommige brandweerposten hadden toen al een bedrijfsopvangteam, maar lang niet allemaal. Ook de manier waarop met nazorg en opvang werd omgegaan, verschilde per post,” vertelt Frank.
Sindsdien zijn er flinke stappen gezet. Binnen zowel Flevoland als Gooi en Vechtstreek is tegenwoordig aan elke ploeg van tien repressieve brandweermedewerkers een TCO-collega gekoppeld. “Bijna iedereen weet wie de TCO-collega’s zijn, want ze zijn over het algemeen gekozen door hun post”, legt Frank uit. “Wil je liever niet met iemand praten binnen de eigen post, dan is er altijd de mogelijkheid om te praten met iemand anders binnen een poule van in totaal 75 goed opgeleide TCO-collega’s.”
Volgens Frank is het belangrijk om tijdig te signaleren wanneer iemand niet goed in zijn vel zit. “Iedereen heeft een ander moment waarop de spreekwoordelijke emmer overloopt. Collega’s die overbelast raken, reageren vaak sneller geïrriteerd, slapen slechter of gaan situaties vermijden. Dan is het goed als iemand van buiten de eigen ploeg kan helpen, advies kan geven of kan doorverwijzen naar professionele hulp. Hoe eerder we erbij zijn, hoe sneller iemand weer kan herstellen.”
Waar het TCO in de beginjaren vooral gericht was op één-op-één gesprekken, worden tegenwoordig ook steeds vaker groepsgesprekken georganiseerd. Afhankelijk van het type incident beslist de bevelvoerder of Officier van Dienst (OvD) of het TCO wordt ingezet. “Het gaat dan niet alleen om debriefings binnen brandweerteams,” licht Frank toe.
“We zien ook steeds meer multidisciplinaire nabesprekingen, samen met politie en ambulance. Dat is ontzettend waardevol, omdat iedereen op die manier letterlijk in dezelfde film zit. Want als jij bijvoorbeeld bij een slachtoffer in de auto zit, weet je niet altijd wat er elders rond het incident gebeurt.”
Een debriefing bijwonen of leiden na een inzet bij een incident, een-op-een gesprekken, een rondje langs de brandweerposten, avonden voor partners van brandweermannen en -vrouwen, lesgangen voorbereiden en organiseren voor de manschappen en bevelvoerders. Het TCO blijft in beweging. Dat blijkt ook uit Franks enthousiasme tijdens het gesprek.
Frank kijkt met voldoening terug. “Toen ik begon, was er nog geen regionaal TCO. Vanuit de oprichting in Flevoland hebben we de nazorg en opvang in twee regio’s samengebracht. Inmiddels organiseren we de bijscholingsdagen voor alle TCO-collega’s van Flevoland en Gooi en Vechtstreek samen. Zo leren we van elkaar en versterken we het netwerk.”
Hij besluit: “Ik ben trots op wat we met elkaar hebben bereikt. In de afgelopen jaren is ook landelijk veel aandacht gekomen voor mentale weerbaarheid en duurzame inzetbaarheid. Alle waardering voor de mensen die zich daarvoor inzetten en natuurlijk voor onze TCO-collega’s. Dankzij hen staat nazorg en opvang in onze regio’s nu echt op de kaart.”
Vroegtijdig praten over schokkende ervaringen in het werk en goede ondersteuning helpen bij de verwerking. Daarom bieden de Samenwerkende Veiligheidsregio’s Flevoland & Gooi en Vechtstreek nazorg via collegiale opvang (TCO). Op ons intranet vind je meer informatie en een telefoonnummer. Je wordt als je belt meteen doorverbonden met de TCO-coördinator die op dat moment dienst heeft.
