Zelfredzaamheid

Mogelijkheden zelfredzaamheid onderschat

Halverwege 2003 gaf Brandweer Amsterdam-Amstelland opdracht aan het COT, Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement, om onderzoek te doen naar de zelfredzaamheid van burgers tijdens rampen en zware ongelukken. Eén van de conclusies van het onderzoek was dat crisisbeheersingsorganisaties de mogelijkheden van zelfredzaamheid sterk onderschatten. Crisisbeheersingsorganisaties gaan er te sterk vanuit dat mensen, die door een ramp of zwaar ongeval worden getroffen, hulpeloos, in paniek of kwaadwillend zijn.

De burger als partner

De praktijk laat echter regelmatig het tegenovergestelde zien. Burgers blijken tijdens een ramp redelijk denkende mensen te zijn. Evaluaties van grote ongevallen en rampen laten veelal zien dat de meeste slachtoffers door mede-burgers gered worden. Bovendien is het zelforganiserend vermogen van onze gemeenschappen groot. Denk hierbij bijvoorbeeld aan opvang en hulpgoederen die spontaan worden georganiseerd of aan buddysystemen die slachtoffers bijstaan. We kunnen dus vaststellen dat burgers een heel belangrijke rol spelen in het bestrijden van de effecten van een ramp of zwaar ongeval. En we moeten ook vaststellen dat crisisbeheersingsorganisaties hierin – in ieder geval beleidsmatig – geen stimulerende of ondersteunende rol spelen. Daarom hebben wij onszelf de vraag gesteld: welke kansen zouden beter benut kunnen worden als wij (getroffen) burgers als potentiële partners gaan zien?

Toewerken naar implementatie

Vanaf medio 2005, en in nauwe samenwerking met het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid, Nibra en ondersteund door het ministerie van Binnenlandse Zaken, wordt er vanuit onze regio gewerkt aan het beschrijven van de mogelijkheden die zelfredzame burgers ons bieden. Wij zijn inmiddels zo ver gevorderd dat het tijd is om over de resultaten te gaan communiceren, en toe te gaan werken naar definitieve beleidsvaststelling en implementatie. We hebben een folder gemaakt met daarin een korte uiteenzetting van de uitgangspunten en een eerste inventarisatie van crisisbestrijdingsprocessen die kansrijk zijn in relatie tot zelfredzaamheid. In oktober 2006 is een regionaal seminar georganiseerd voor onder meer (hoofd)officieren van dienst, chefs van dienst, ambtenaren openbare orde en veiligheid en beleidsmedewerkers preparatie. We proberen landelijk andere regio’s bewust te maken van de mogelijkheden die zelfredzame burgers ons bieden. Hiertoe is in november 2006 een conferentie georganiseerd.